Shloka 5
Droṇavadha-saṃniveśaḥ — The Convergence Toward Droṇa’s Fall
Book 7, Chapter 164
राजन्! मन और वायुके समान वेगशाली वे घोड़े युयुधानको उसी प्रकार ले जाने लगे, जैसे पूर्वकालमें दैत्य-वधके लिये उद्यत देवराज इन्द्रको उनके घोड़े ले गये थे ।। तमापततन्तं सम्प्रेक्ष्य सात्वतं रभसं रणे । सोमदत्तो महाबाहुरसम्भ्रान्तो न्यवर्तत,वेगशाली सात्यकिको रणभूमिमें अपनी ओर आते देख महाबाहु सोमदत्त बिना किसी घबराहटके उनकी ओर लौट पड़े
sañjaya uvāca |
rājan! mana-vāyu-samāna-vegāś te hayā yuyudhānaṃ tathā nayanti sma, yathā pūrva-kāle daitya-vadhāya udyataṃ devarājam indraṃ tasya hayā nayanti sma ||
tam āpatantaṃ samprekṣya sātvataṃ rabhasaṃ raṇe |
somadatto mahābāhur asambhrānto nyavartata ||
قال سنجيا: أيها الملك، إن تلك الخيول—السريعة كالفكر والريح—حملت يويودهانا إلى الأمام، كما حملت خيول إندرا في سالف الزمان سيدَ الآلهة حين خرج لقتل الشياطين. فلما رأى سومدَتّا، عظيمَ الساعدين، الساتفَتَ (ساتياكي) مندفعًا نحوه في ساحة القتال، لم يضطرب ولم يلتبس عليه الأمر، بل استدار ليواجهه.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights kṣatriya steadiness under threat: Somadatta does not lose composure when a fierce opponent charges. In epic ethics, courage and mental clarity (asambhrānta) are praised as essential warrior virtues, even amid violent conflict.
Sātyaki (Yuyudhāna) is driven forward at great speed, compared to Indra’s ancient demon-slaying advance. Somadatta sees him charging and calmly turns to meet him in battle.