Shloka 73
अजिशीर्षे प्रातःसंध्यायां संग्रामवर्णनम् / Dawn-Transition Battle at Ajiśīrṣa
Chapter 161
Devanagari script
जेष्याम्यद्य रणे पार्थ सायकैर्नतपर्वभि: । तिष्ठ ध्वं समरे शूरा भयं त्यजत फाल्गुनात्,“आज रणभूमिमें झुकी हुई गाँठवाले बाणोंद्वारा मैं अर्जुनको जीत लूँगा। शूरवीरो! तुम समरभूमिमें डटे रहो और अर्जुनसे भय छोड़ दो
Transliteration
jeṣyāmy adya raṇe pārtha sāyakair nataparvabhiḥ | tiṣṭha dhvaṃ samare śūrā bhayaṃ tyajata phālgunāt ||
Translation
قال سانجيا: «اليوم، في ساحة القتال، سأغلب بارثا (أرجونا) بسهامٍ معقوفةِ المفاصل. اثبتوا في المعركة، أيها الأبطال؛ واطرحوا عنكم الخوف من فالغونا (أرجونا).»
Word by Word
जेṣ्यामिI shall conquer
जेṣ्यामि:
Karta
TypeVerb
Rootजि (धातु)
Formलृट् (भविष्यत्), परस्मैपदम्, उत्तम, एकवचनम्
अद्यtoday
अद्य:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअद्य
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, सप्तमी, एकवचनम्
पार्थO son of Pritha (Arjuna)
पार्थ:
TypeNoun
Rootपार्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, सम्बोधन, एकवचनम्
सायकैःwith arrows
सायकैः:
Karana
TypeNoun
Rootसायक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, तृतीया, बहुवचनम्
नतपर्वभिःhaving bent joints/knots (i.e., barbed/curved-jointed)
नतपर्वभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootनतपर्वन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, तृतीया, बहुवचनम्
तिष्ठstand firm / remain
तिष्ठ:
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ), परस्मैपदम्, मध्यम, एकवचनम्
ध्वम्you (all)
ध्वम्:
Karta
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्गम्, प्रथमा, बहुवचनम्, आत्मनेपद-आज्ञार्थे मध्यमबहुवचनस्य परसर्ग-प्रत्ययः (तिष्ठध्वम् = तिष्ठत + ध्वम्)
समरेin the fight
समरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, सप्तमी, एकवचनम्
शूराःO heroes
शूराः:
TypeNoun
Rootशूर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, सम्बोधन, बहुवचनम्
भयम्fear
भयम्:
Karma
TypeNoun
Rootभय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया, एकवचनम्
त्यजतabandon / give up
त्यजत:
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ), परस्मैपदम्, मध्यम, बहुवचनम्
फाल्गुनात्from/with regard to Phalguna (Arjuna)
फाल्गुनात्:
Apadana
TypeNoun
Rootफाल्गुन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, पञ्चमी, एकवचनम्
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaP
Pārtha (Arjuna)P
Phālguna (Arjuna)A
arrows (sāyaka)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes