Shloka 47
अध्याय १५९ — रात्रौ श्रमविरामः
Night Exhaustion and Brief Pause in Battle
अर्जुनने द्रोणाचार्यके दाहिने पार्श्वमें और भीमसेनने बायें पारश्वमें महान् बाणसमूहोंकी वर्षा आरम्भ कर दी ।। केकया: सृञ्जयाश्वैव पञज्चालाश्व महौजस: । अन्वगच्छन् महाराज मत्स्याश्व सह सात्वतै,महाराज! उस समय केकय, सूंजय, महातेजस्वी पांचाल, मत्स्य तथा यादव-सैनिकोंने भी उन दोनोंका अनुसरण किया
sañjaya uvāca |
arjunena droṇācāryasya dakṣiṇe pārśve bhīmasenena ca vāme pārśve mahān bāṇasamūhānāṁ varṣā ārabdhā ||
kekayāḥ sṛñjayāś caiva pañcālāś ca mahaujasaḥ |
anvagacchan mahārāja matsyāś ca saha sātvatāḥ ||
قال سانجيا: بدأ أرجونا يمطر جانب دروناآتشاريّا الأيمن بوابلٍ عظيم من السهام، وبهيماسينا جانبَه الأيسر. أيها الملك، في ذلك الحين تبع الكيكايا، والسِرِنْجَيا، والبَنْتشالا ذوو البأس، والماتسيا، ومحاربو الساتڤَتا (اليادافا) أيضًا، مساندين لهذين البطلين.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights disciplined cooperation in a righteous cause as understood by each side: when principal warriors engage a formidable opponent, allied forces must act in coordinated support rather than isolated heroics—an aspect of kṣatriya-dharma emphasizing loyalty, order, and strategic unity.
Arjuna and Bhīma simultaneously pressure Droṇācārya from opposite flanks with intense arrow-fire. Seeing this, multiple allied contingents—Kekayas, Sṛñjayas, Pañcālas, Matsyas, and Sātvatas—advance behind them, reinforcing the attack and forming a broader, organized push against Droṇa’s position.