Previous Verse
Next Verse

Shloka 61

वासवी-शक्तेः प्रयोगः, घटोत्कच-वधोत्तर-शोकः, व्यासोपदेशश्च

The Vāsavī Spear’s Use, Post-Ghaṭotkaca Grief, and Vyāsa’s Counsel

अष्टचक्रसमायुक्तमास्थाय विपुलं रथम्‌ | शूलमुद्गरधारिण्या शैलपादपहस्तया

aṣṭacakrasamāyuktam āsthāya vipulaṁ ratham | śūlamudgaradhāriṇyā śailapādapahastayā

قال سنجيا: امتطت عربةً حربيةً عظيمةً فسيحةً ذات ثماني عجلات، وتقدّمت—تحمل رمحًا وهراوة؛ قدماها كجروفٍ صخرية، ويداها تضربان كالحجر. إن هذا الوصف يرفع حدّة التوتر الأخلاقي في ساحة القتال: فالحرب هنا ليست مجرد منازلةٍ بشرية، بل مواجهةٌ مع قوةٍ مروّعة تكاد تكون عنصريةً كقوى الطبيعة، تمتحن الشجاعة وضبط النفس والثبات على الدارما وسط الفوضى.

अष्टचक्रसमायुक्तम्furnished with eight wheels
अष्टचक्रसमायुक्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअष्टचक्र-समायुक्त
FormNeuter, Accusative, Singular
आस्थायhaving mounted/ascended
आस्थाय:
TypeVerb
Rootआ-स्था (धातु: स्था)
FormAbsolutive (Gerund)
विपुलम्large, vast
विपुलम्:
Karma
TypeAdjective
Rootविपुल
FormNeuter, Accusative, Singular
रथम्chariot
रथम्:
Karma
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Accusative, Singular
शूलमुद्गरधारिण्याby/with (her) who bears a spear and a mace
शूलमुद्गरधारिण्या:
Karana
TypeNoun
Rootशूल-मुद्गर-धारिणी
FormFeminine, Instrumental, Singular
शैलपादपहस्तयाby/with (her) whose hands are like mountain-trees
शैलपादपहस्तया:
Karana
TypeNoun
Rootशैल-पादप-हस्ता
FormFeminine, Instrumental, Singular

सयजय उवाच

S
Sañjaya
E
eight-wheeled chariot (aṣṭacakra-ratha)
Ś
śūla (spear)
M
mudgara (mace)

Educational Q&A

The verse underscores how war magnifies encounters with overwhelming force; the ethical challenge is to maintain courage and discernment without losing one’s grounding in dharma, even when faced with terrifying, dehumanizing violence.

Sañjaya describes a formidable female figure (unnamed in this half-verse) mounting a huge eight-wheeled chariot, armed with spear and mace, portrayed with rock-like feet and crushing hands—an intensification of the battle’s dread and grandeur.