Shloka 1
वासवी-शक्तेः प्रयोगः, घटोत्कच-वधोत्तर-शोकः, व्यासोपदेशश्च
The Vāsavī Spear’s Use, Post-Ghaṭotkaca Grief, and Vyāsa’s Counsel
(दाक्षिणात्य अधिक पाठका १ श्लोक मिलाकर कुल ४७ “लोक हैं।) पम्प बछ। अर: अं षट्पज्चाशर्दाधिकशततमो< ध्याय: सोमदत्त और सात्यकिका युद्ध, सोमदत्तकी पराजय, घटोत्कच और कक अआहिणी और अभ्रृत्थामाद्वारा घटोत्कचके पुत्रका, एक अ राक्षससेनाका तथा ट्रुपदपुत्रोका वध एवं पाण्डव-सेनाकी पराजय सयजय उवाच प्रायोपविष्टे तु हते पुत्रे सात्यकिना तदा । सोमदत्तो भृशं क्रुद्ध: सात्यकिं वाक्यमब्रवीत्,संजय कहते हैं--राजन्! आमरण उपवासका व्रत लेकर बैठे हुए अपने पुत्र भूरिश्रवाके, सात्यकिद्वारा मारे जानेपर उस समय सोमदत्तको बड़ा क्रोध हुआ। उन्होंने सात्यकिसे इस प्रकार कहा--
sañjaya uvāca | prāyopaviṣṭe tu hate putre sātyakinā tadā | somadatto bhṛśaṃ kruddhaḥ sātyakiṃ vākyam abravīt ||
قال سانجيا: أيها الملك، لما قُتل ابنه—وكان قد أخذ نذر الصوم حتى الموت وجلس عليه—على يد ساتياكي، استبدّت بسوماداتا غضبةٌ عارمة. وفي تلك اللحظة خاطب ساتياكي بهذه الكلمات.
सयजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how vows and moral boundaries (such as the status of one who has undertaken prāyopaveśa) become flashpoints in war. It points to the Mahābhārata’s recurring ethical problem: even justified anger can arise from perceived violations of dharma, and such anger escalates conflict rather than restoring order.
After Bhūriśravas—Somadatta’s son—has been killed by Satyaki while in a death-fast posture, Somadatta becomes furious and begins to speak to Satyaki. This verse serves as the transition into Somadatta’s reproach or challenge.