Previous Verse
Next Verse

Shloka 107

अध्याय १४८ — कर्णप्रभावः, धृष्टद्युम्नस्य विरथता, तथा घटोत्कच-आह्वानम्

Chapter 148: Karṇa’s Pressure, Dhṛṣṭadyumna Unhorsed, and the Summoning of Ghaṭotkaca

जयद्रथममित्रघ्नं वागुवाचाशरीरिणी । नृपमन्तर्हिता वाणी मेघदुन्दुभिनि:स्वना,“इसके जन्मकालमें मेघके समान गम्भीर स्वरवाली अदृश्य आकाशवाणीने शत्रुसूदन जयद्रथके विषयमें राजाको सम्बोधित करके इस प्रकार कहा--

jayadratham amitraghnaṁ vāg uvāca aśarīriṇī | nṛpam antarhitā vāṇī meghadundubhiniḥsvanā ||

قال سانجيا: خاطب صوتٌ بلا جسدٍ جايادراثا، قاهرَ الأعداء. كان الصوت مستترًا عن الأبصار—عميقًا رنّانًا كدويّ طبل الرعد في السحاب—فكلّم الملك في شأن جايادراثا، كأنه إعلانٌ مهيب سيصوغ المسار الأخلاقي والقدري للحرب.

जयद्रथम्Jayadratha (as object of address/statement)
जयद्रथम्:
Karma
TypeNoun
Rootजयद्रथ
FormMasculine, Accusative, Singular
अमित्रघ्नम्enemy-slaying
अमित्रघ्नम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअमित्रघ्न
FormMasculine, Accusative, Singular
वाक्a voice
वाक्:
Karta
TypeNoun
Rootवाच्
FormFeminine, Nominative, Singular
उवाचsaid/spoke
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), 3rd, Singular, Parasmaipada
अशरीरिणीbodiless, invisible (voice)
अशरीरिणी:
Karta
TypeAdjective
Rootअशरीरिणी
FormFeminine, Nominative, Singular
नृपम्the king
नृपम्:
Karma
TypeNoun
Rootनृप
FormMasculine, Accusative, Singular
अन्तर्हिताhidden, unseen
अन्तर्हिता:
Karta
TypeAdjective
Rootअन्तर्हित
FormFeminine, Nominative, Singular
वाणीspeech/voice
वाणी:
Karta
TypeNoun
Rootवाणी
FormFeminine, Nominative, Singular
मेघदुन्दुभिनिःस्वनाhaving a sound like clouds and a kettle-drum (thunderous)
मेघदुन्दुभिनिःस्वना:
Karta
TypeAdjective
Rootमेघ-दुन्दुभि-निःस्वन
FormFeminine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
J
Jayadratha
T
the (bodiless) celestial voice
T
the king (nṛpa, addressed by the voice)

Educational Q&A

The verse highlights the Mahābhārata motif that human action in war unfolds under a larger moral-cosmic order: warnings, proclamations, and omens (here, an aśarīriṇī vāṇī) signal that choices have consequences and that destiny responds to dharma and adharma.

Sañjaya reports that an unseen, thunderous celestial voice speaks—addressing the king and referring to Jayadratha—introducing a significant announcement about Jayadratha’s situation and the impending turn of events in the battle narrative.