Shloka 67
Nakula–Śakuni Duel and the Night Battle; Śikhaṇḍin–Kṛpa Engagement (नकुल-शकुनियुद्धं तथा रात्रियुद्धवर्णनम्)
भगवान् श्रीकृष्णके ऐसा कहनेपर पाण्डुपुत्र महाबाहु अर्जुनने मन-ही-मन युद्धस्थलमें भूरिश्रवाकी प्रशंसा की ।। विकर्षन् सात्वतश्रेष्ठ क्रीडमान इवाहवे । संहर्षयति मां भूय: कुरूणां कीर्तिवर्धन:,कुरुकुलकी कीर्ति बढ़ानेवाले भूरिश्रवा इस युद्ध-स्थलमें सात्वतकुलके श्रेष्ठ वीर सात्यकिको घसीटते हुए खेल-सा कर रहे हैं और बारंबार मेरा हर्ष बढ़ा रहे हैं
bhagavān śrīkṛṣṇake evaṃ kahane para pāṇḍuputra mahābāhu arjunane mana-hī-mana yuddhasthaleṃ bhūriśravā kī praśaṃsā kī || vikarṣan sātvataśreṣṭhaḥ krīḍamāna ivāhave | saṃharṣayati māṃ bhūyaḥ kurūṇāṃ kīrtivardhanaḥ ||
قال سانجيا: لما قال المبارك شري كريشنا ذلك، أثنى أرجونا ابن باندو عظيم الساعدين على بُهوريشرافا في سريرته في ساحة القتال. وهو يجرّ أكرمَ رجال الساتڤتة كأنه يلهو في الحرب، فإن بُهوريشرافا—مُعزِّزَ مجد الكورو—يزيد نشوتي مرة بعد مرة.
संजय उवाच
Educational Q&A
Even in a righteous war, the epic acknowledges the complexity of dharma: one may recognize and praise an opponent’s prowess without endorsing the violence itself. The verse also highlights how ‘kīrti’ (martial fame) can exhilarate observers, revealing the seductive power of battlefield glory and the need for ethical discernment.
Sañjaya reports that after Kṛṣṇa’s words, Arjuna silently admires Bhūriśravā. On the battlefield Bhūriśravā is overpowering Sātyaki—dragging him as if it were sport—thereby enhancing Kuru renown and stirring Sañjaya’s excitement as he narrates the combat.