Previous Verse
Next Verse

Shloka 71

Śalya–Bhīma Gadāyuddham (मद्रराज-भीमसेन गदायुद्धम्)

बाह्[माभ्यन्तरं चैव चरन्तौ मार्गमुत्तमम्‌ । ददृशाते महात्मानौ सपक्षाविव पर्वताौ,वे दोनों महामनस्वी वीर बाहर और भीतर चोट करनेके उत्तम पैंतरे बदलते हुए पंखयुक्त दो पर्वतोंके समान दृष्टिगोचर हो रहे थे

bāhyābhyantaraṃ caiva carantau mārgam uttamam | dadṛśāte mahātmānau sapakṣāv iva parvatau ||

قال سنجيا: لقد شوهد البطلان العظيمان يتحركان بأرقى طرائق القتال—يضربان من الخارج ومن الداخل—كأنهما جبلان ذوا جناحين. ويُبرز هذا المشهد كيف أن البأسَ والمهارة المنضبطة في أتون الحرب قد يجعلان المحاربين كأنهم قوىً أولية من قوى الطبيعة، مع أن الصراع لا يزال يستوفي ثمنه الأخلاقي.

बाह्यम्external (blow/strike)
बाह्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootबाह्य
FormNeuter, Accusative, Singular
आभ्यन्तरम्internal (blow/strike)
आभ्यन्तरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootआभ्यन्तर
FormNeuter, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
चरन्तौmoving/performing (going about)
चरन्तौ:
Karta
TypeVerb
Rootचर्
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Dual
मार्गम्path/way
मार्गम्:
Karma
TypeNoun
Rootमार्ग
FormMasculine, Accusative, Singular
उत्तमम्excellent/best
उत्तमम्:
TypeAdjective
Rootउत्तम
FormMasculine, Accusative, Singular
ददृशातेwere seen/appeared
ददृशाते:
TypeVerb
Rootदृश्
FormPerfect (लिट्), Third, Dual, Ātmanepada
महात्मानौtwo great-souled ones
महात्मानौ:
Karta
TypeNoun
Rootमहात्मन्
FormMasculine, Nominative, Dual
सपक्षौwinged (having wings)
सपक्षौ:
TypeAdjective
Rootसपक्ष
FormMasculine, Nominative, Dual
इवlike/as if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
पर्वतौtwo mountains
पर्वतौ:
TypeNoun
Rootपर्वत
FormMasculine, Nominative, Dual

संजय उवाच

S
Sañjaya

Educational Q&A

The verse highlights disciplined martial excellence—mastery of ‘outer’ and ‘inner’ approaches in combat—while implicitly reminding the listener that such awe-inspiring power operates within the larger, morally weighty setting of dharmic conflict.

Sañjaya describes two mighty warriors maneuvering with superior battle-technique, alternating external and internal strikes, and appearing formidable—likened through a vivid simile to two mountains endowed with wings.