Previous Verse
Next Verse

Shloka 29

रात्रौ युद्धप्रवृत्तिः — Night Battle Begins; Duryodhana’s Protective Orders for Droṇa

Droṇa-parva 139

ते शरैरभिन्नमर्माणो रथेभ्य: प्रापतन्‌ क्षितौ | गिरिसानुरुहा भग्ना द्विपेनेव महाद्रुमा:,उन बाणोंसे मर्मस्थल विदीर्ण हो जानेके कारण वे सातों वीर रथोंसे पृथ्वीपर गिर पड़े, मानो किसी हाथीने पर्वतके शिखरपर खड़े हुए विशाल वृक्षोंको तोड़ गिराया हो

te śarair abhinna-marmāṇo rathebhyaḥ prāpatan kṣitau | girisānuruhā bhagnā dvipeneva mahādrumāḥ ||

قال سنجيا: وقد ثُقِبت مواضعهم الحيوية وتكسّرت بالسهام، سقط أولئك المحاربون من عرباتهم إلى الأرض—كالأشجار العظيمة القائمة على سفح جبل، يكسرها فيلٌ فيُسقطها.

तेthey (those)
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
शरैःby arrows
शरैः:
Karana
TypeNoun
Rootशर
FormMasculine, Instrumental, Plural
अभिन्न-मर्माणःwhose vital parts were pierced/split
अभिन्न-मर्माणः:
Karta
TypeAdjective
Rootअभिन्नमर्मन्
FormMasculine, Nominative, Plural
रथेभ्यःfrom the chariots
रथेभ्यः:
Apadana
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Ablative, Plural
प्रापतन्fell down
प्रापतन्:
TypeVerb
Rootपत्
FormImperfect (Lan), 3rd, Plural
क्षितौon the ground
क्षितौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootक्षिति
FormFeminine, Locative, Singular
गिरि-सानु-रुहाःgrowing on mountain-peaks/slopes
गिरि-सानु-रुहाः:
Karta
TypeAdjective
Rootगिरिसानुरुह
FormMasculine, Nominative, Plural
भग्नाःbroken
भग्नाः:
TypeAdjective
Rootभग्न
FormMasculine, Nominative, Plural
द्विपेनby an elephant
द्विपेन:
Karana
TypeNoun
Rootद्विप
FormMasculine, Instrumental, Singular
इवas if/like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
महा-द्रुमाःgreat trees
महा-द्रुमाः:
Karta
TypeNoun
Rootमहाद्रुम
FormMasculine, Nominative, Plural

संजय उवाच

S
Sanjaya
A
arrows (śara)
C
chariots (ratha)
E
earth/ground (kṣiti)
E
elephant (dvipa)
M
mountain slope/ridge (giri-sānu)
G
great trees (mahādruma)

Educational Q&A

The verse highlights the vulnerability of embodied life: when the ‘marmas’ (vital points) are struck, even powerful fighters collapse. Ethically, it serves as a stark reminder of the cost of war and the impermanence of worldly strength.

Sanjaya describes warriors being hit in their vital spots by arrows and falling from their chariots to the ground, compared to huge trees on a mountainside snapped down by an elephant.