Shloka 2
द्रौणि-पार्षतयोर्युद्धम् | The Duel of Aśvatthāmā
Drauṇi) and Dhṛṣṭadyumna (Pārṣata
त्रिदशानपि वा युक्तान् सर्वशस्त्रधरान् युधि । वारयेद् यो रणे कर्ण: सयक्षासुरमानुषान्,संजय! जो कर्ण रफक्षेत्रमें युद्धके लिये सम्पूर्ण अस्त्र-शस्त्रोंकोी धारण करके सुसज्जित हुए देवताओं तथा यक्षों, असुरों और मनुष्योंका भी निवारण कर सकता है, वह युद्धमें विजय-लक्ष्मीसे सुशोभित होते हुए-से पाण्डुनन्दन कुन्तीकुमार भीमसेनको कैसे नहीं लाँघ सका? इसका कारण मुझे बताओ
sañjaya uvāca | tridaśān api vā yuktān sarvaśastradharān yudhi | vārayet yo raṇe karṇaḥ sa-yakṣāsura-mānuṣān | sañjaya! yo karṇa raṇakṣetre yuddhāya sampūrṇa-astra-śastrāṇi dhārayitvā susajjitān devatān tathā yakṣān asurān ca mānuṣān api nivārayituṃ śaknoti, sa yuddhe vijaya-lakṣmyā suśobhita iva pāṇḍu-nandanaḥ kuntī-kumāraḥ bhīmasenaṃ kathaṃ na laṅghitum aśaknot? tasya kāraṇaṃ me brūhi ||
«يا سَنْجَيَا، لو أن الآلهة أنفسهم—مكتملين بكل سلاح—اصطفّوا للقتال، لكان كَرْنَا قادرًا على صدّهم في المعركة، ومعهم اليكشا والآسورا والبشر. فإذا كان كَرْنَا يقدر على كبح مثل هذه القوى في ساحة الحرب، فكيف لم يستطع أن يتغلب على بِهِيمَسِينَا ابن باندو وكونتي، الذي بدا كأنه يتلألأ بحظّ النصر؟ أخبرني بالسبب.»
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a recurring epic tension between sheer martial capability and the actual outcome of battle: victory is not presented as a simple function of strength alone, but as something also shaped by circumstance, morale, divine favor/fortune (vijaya-lakshmi), and the complex web of causes in war.
Sanjaya frames a pointed question: Karna is portrayed as powerful enough to restrain even gods and other superhuman beings when fully armed, so why could he not overcome Bhima on the battlefield? The verse sets up an explanation for Karna’s failure to 'cross over' or defeat Bhima in that encounter.