Previous Verse
Next Verse

Shloka 36

कर्ण-पाण्डव-संमर्दः — Karṇa and Arjuna’s Intensified Engagement

छादयन्तौ हि शत्रुघ्नावन्योन्यं सायकै: शितै: । शरजालावृत॑ व्योम चक्राते5द्धुतविक्रमौ,उन दोनों त पराक्रमी शत्रुहन्ता वीरोंने एक-दूसरेको तीखे बाणोंसे आच्छादित करते हुए आकाशको बाण-समूहोंसे व्याप्त कर दिया

chādayantau hi śatrughnāv anyonyaṃ sāyakaiḥ śitaiḥ | śarajālāvṛtaṃ vyoma cakrāte 'dbhuta-vikramau ||

قال سنجيا: إن المحاربين كليهما، المدهشين بأسهما—قاتلي الأعداء—أمطرا أحدهما الآخر بسهام حادة، حتى غدا الفضاء نفسه ملبّدًا بشبكة من النبال. وفي هذا التبادل الكالح للسلاح تتجلى بأسالتهما كعزمٍ قتالي منضبط، غير أن المشهد يبرز كذلك مأساة الحرب الأخلاقية، حيث يسير المجد والخراب جنبًا إلى جنب.

छादयन्तौcovering, showering (with)
छादयन्तौ:
Karta
TypeVerb
Rootछादयत् (√छद्/छाद्)
Formवर्तमान कृदन्त (शतृ), कर्तरि, पुं, प्रथमा, द्विवचनम्
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
शत्रुघ्नौthe two slayers of enemies (two warriors)
शत्रुघ्नौ:
Karta
TypeNoun
Rootशत्रुघ्न
Formपुं, प्रथमा, द्विवचनम्
अन्योन्यम्each other (one another)
अन्योन्यम्:
Karma
TypePronoun
Rootअन्योन्य
Formपुं, द्वितीया, एकवचनम्
सायकैःwith arrows
सायकैः:
Karana
TypeNoun
Rootसायक
Formपुं, तृतीया, बहुवचनम्
शितैःsharp
शितैः:
Karana
TypeAdjective
Rootशित
Formपुं, तृतीया, बहुवचनम्
शरजालावृतम्covered by a net/mass of arrows
शरजालावृतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootशरजालावृत
Formभूतकृदन्त (क्त), कर्मणि, नपुं, द्वितीया, एकवचनम्
व्योमthe sky
व्योम:
Karma
TypeNoun
Rootव्योमन्
Formनपुं, द्वितीया, एकवचनम्
चक्रातेthey did/made
चक्राते:
TypeVerb
Root√कृ
Formलिट् (परिपूर्णभूत/परस्मैपद-आख्यात), प्रथम, द्विवचनम्, आत्मनेपदम्
अद्भुतविक्रमौof wondrous prowess
अद्भुतविक्रमौ:
Karta
TypeAdjective
Rootअद्भुतविक्रम
Formपुं, प्रथमा, द्विवचनम्

संजय उवाच

S
Sañjaya
T
two enemy-slaying warriors (unnamed in this verse)
A
arrows (sāyaka/śara)
S
sky (vyoma)

Educational Q&A

The verse highlights the paradox of righteous martial duty: extraordinary courage and skill can be exercised with discipline, yet the same excellence intensifies the devastation of war. It invites reflection on how dharma in battle (kṣatriya-dharma) coexists with the moral cost of violence.

Sañjaya describes two formidable warriors engaged in a fierce duel, each covering the other with sharp arrows. Their volleys are so dense that the sky appears filled and veiled by masses of arrows.