Shloka 26
कर्ण-पाण्डव-संमर्दः — Karṇa and Arjuna’s Intensified Engagement
Devanagari script
तमापततन्तं वेगेन रभसं पाण्डवर्षभम् | कर्ण: प्रत्युद्ययौ युद्धे मत्तो मत्तमिव द्विपम्,जैसे मतवाला हाथी दूसरे मतवाले हाथीपर धावा करता है, उसी प्रकार पाण्डवशिरोमणि वेगशाली भीमको वेगपूर्वक आक्रमण करते देख कर्ण भी युद्धस्थलमें उनका सामना करनेके लिये आगे बढ़ा
Translation
فلما رأى كارنا بهيما، ثورَ آلِ باندافا، يندفع عليه بسرعةٍ وضراوة، تقدّم في ساحة القتال لملاقاته—كفيلٍ مَسعورٍ يهجم على فيلٍ مَسعورٍ مثله.
Word by Word
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
आपतन्तम्rushing/charging (towards)
आपतन्तम्:
Karma
TypeParticiple
Rootआपत् (धातु: पत् + आ)
FormMasculine, Accusative, Singular, शतृ (वर्तमान कृदन्त)
वेगेनwith speed
वेगेन:
Karana
TypeNoun
Rootवेग
FormMasculine, Instrumental, Singular
रभसम्impetuous, fierce
रभसम्:
Karma
TypeAdjective
Rootरभस
FormMasculine, Accusative, Singular
पाण्डवर्षभम्the bull among the Pāṇḍavas (best of the Pāṇḍavas)
पाण्डवर्षभम्:
Karma
TypeNoun
Rootपाण्डव + ऋषभ
FormMasculine, Accusative, Singular
कर्णःKarna
कर्णः:
Karta
TypeNoun
Rootकर्ण
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रत्युद्ययौadvanced forth to meet / went out against
प्रत्युद्ययौ:
Karta
TypeVerb
Rootप्रति-उद्-या (धातु: या)
FormPerfect (लिट्), Third, Singular, Parasmaipada
युद्धेin battle
युद्धे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयुद्ध
FormNeuter, Locative, Singular
मत्तःmaddened, intoxicated
मत्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootमत्त
FormMasculine, Nominative, Singular
मत्तम्maddened
मत्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमत्त
FormMasculine, Accusative, Singular
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
द्विपम्elephant
द्विपम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्विप
FormMasculine, Accusative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes