Shloka 21
दुर्योधन-कर्ण-संवादः
Duryodhana–Karna Dialogue on Vyūha-bheda and Daiva
द्रोणाचार्यने महारथी बृहत्क्षत्रको व्याकुल करके अपने चार बाणोंद्वारा उनके चारों घोड़ोंको मार डाला ।। सूतं चैकेन बाणेन रथनीडादपातयत् । द्वाभ्यां ध्वजं च च्छत्र॑ च च्छित्वा भूमावपातयत्,फिर एक बाणसे मारकर सारथिको रथकी बैठकसे नीचे गिरा दिया और दो बाणोंसे उनके ध्वज और छत्रको भी पृथ्वीपर काट गिराया
sūtaṁ caikena bāṇena rathanīḍād apātayat | dvābhyāṁ dhvajaṁ ca chatraṁ ca chittvā bhūmāv apātayat ||
قال سنجيا: لقد أوقع دروناآتشاريّا المقاتلَ العظيم بْرِهَتْكْشَتْرَ في الاضطراب، ثم قتل خيوله الأربعة بأربعة سهام. وبعد ذلك بسهمٍ واحد أسقط السائق من مقعد العربة؛ وبسهمين آخرين قطع الراية والمظلّة الملكية وألقاهما على الأرض.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how, in epic warfare, power is not only physical but symbolic: removing the charioteer, banner, and parasol undermines an enemy’s command, prestige, and morale. It also reflects the Mahābhārata’s recurring theme that mastery in war often targets both body and status-signs, raising ethical questions about humiliation versus legitimate tactical advantage.
Sañjaya narrates Droṇa’s swift archery: he knocks the charioteer down from the chariot-seat with one arrow and then cuts down the opponent’s banner and royal parasol with two arrows, making them fall to the earth—an emphatic battlefield domination.