Shloka 55
जयद्रथवधः — The Slaying of Jayadratha
Sunset Vow and Curse-Condition
चारणा: सहगन्धर्वा: पूजयाज्चक्रिरे भृशम् । जिसे पहले दूसरोंने नहीं किया था, समरांगणमें सात्यकिके उस पराक्रमको देखकर चारणों और ग्रन्धवोंने उनकी भूरि-भूरि प्रशंसा की ।। ५४ $ ।। त॑ यान्तं पृष्ठगोप्तारमर्जुनस्य विशाम्पते । चारणा: प्रेक्ष्य संहृष्टास्त्वदीयाश्वा भ्यपूजयन्,प्रजानाथ! अर्जुनके पृष्ठरक्षक सात्यकिको जाते देख चारणोंको बड़ा हर्ष हुआ और आपके सैनिकोंने भी उनकी बड़ी सराहना की
sañjaya uvāca |
cāraṇāḥ sahagandharvāḥ pūjayāñ cakrire bhṛśam |
yaṃ pūrvaṃ dvitīyair na kṛtaṃ samara-aṅgaṇe |
sātyakeḥ taṃ parākramaṃ dṛṣṭvā cāraṇā gandharvāś ca bhūri-bhūri praśaṃsire ||
taṃ yāntaṃ pṛṣṭhagoptāram arjunasya viśāṃpate |
cāraṇāḥ prekṣya saṃhṛṣṭās tvadīyāś cāpy apūjayan prajānātha ||
قال سنجيا: إنّ القارَنة مع الغندرفا قد عظّموه تعظيمًا شديدًا. فلمّا رأوا بأس ساتياكي في ساحة القتال—أفعالًا لم يسبق لغيره أن أتى بمثلها—أثنوا عليه مرارًا وتكرارًا. وحين مضى ساتياكي، حامي مؤخرة أرجونا، فرح القارَنة لرؤيته؛ بل إنّ جنودك أنت أيضًا، يا سيّد الناس، أظهروا الإعجاب وأدّوا له التكريم.
संजय उवाच
Educational Q&A
Even amid hostility, exceptional courage joined with steadfast loyalty—here, Sātyaki protecting Arjuna’s rear—naturally earns honor and public acclaim. The verse highlights a kṣatriya ideal: protecting one’s ally and fulfilling one’s duty can command respect beyond one’s own side.
Sañjaya reports that celestial bards (Cāraṇas) and Gandharvas celebrate Sātyaki’s unprecedented feats in battle. As Sātyaki proceeds as Arjuna’s rear-guard protector, the Cāraṇas rejoice, and even Dhṛtarāṣṭra’s own soldiers express admiration for him.