Droṇa’s Resolve to Restrain Yudhiṣṭhira and Arjuna’s Protective Vow (द्रोणस्य युधिष्ठिरनिग्रह-प्रयत्नः)
असंशयं स मे शिष्यो मत्पूर्वश्चास्त्रकर्मणि | तरुण: सुकृतैर्युक्त एकायनगतश्च ह,इसमें संदेह नहीं कि अर्जुन मेरा शिष्य है और उसने पहले मुझसे ही अस्त्रविद्या सीखी है, तथापि वह तरुण है। अनेक प्रकारके पुण्य कर्मोंसे युक्त है। विजय अथवा मृत्यु--इन दोनोंमेंसे एकका वरण करनेका दृढ़ निश्चय कर चुका है। इन्द्र और रुद्र आदि देवताओंसे पुनः बहुत-से दिव्यास्त्रोंकी शिक्षा पा चुका है और तुम्हारे प्रति उसका अमर्ष बढ़ा हुआ है। इसलिये राजन! मैं अर्जुनसे लड़नेका उत्साह नहीं रखता हूँ
asaṁśayaṁ sa me śiṣyo matpūrvaś cāstrakarmaṇi | taruṇaḥ sukṛtair yukta ekāyanagataś ca ha |
قال درونا: «لا ريب أنه تلميذي، ومني تعلّم أولَ أمره فنَّ السلاح. لكنه فتىً، موفورٌ بثمار أعمالٍ صالحة كثيرة، وقد عقد عزمه على طريقٍ واحد: النصر أو الموت. ثم إنه تلقّى مرةً أخرى تعاليمَ أسلحةٍ إلهية كثيرة من آلهةٍ مثل إندرا ورودرا، وقد اشتدّ سخطه عليك. لذلك، أيها الملك، لا أجد في نفسي رغبةً في قتال أرجونا».
द्रोण उवाच
The verse highlights the ethical tension in warfare when personal bonds (guru–disciple) collide with duty. Droṇa acknowledges Arjuna’s legitimacy and excellence—rooted in disciplined training, merit, divine empowerment, and unwavering resolve—implying that moral and psychological factors can be as decisive as physical strength, and that fighting a beloved student is not merely a tactical choice but an ethical burden.
Droṇa addresses the king (Duryodhana in context) about Arjuna. He affirms that Arjuna learned weapon-craft first from him, but notes Arjuna’s youth, accumulated merit, single-minded determination for victory-or-death, and acquisition of divine missiles from Indra and Rudra. Because Arjuna’s anger toward the king has grown, Droṇa expresses reluctance and lack of enthusiasm to engage Arjuna in battle.