Shloka 15
Droṇa’s Resolve to Restrain Yudhiṣṭhira and Arjuna’s Protective Vow (द्रोणस्य युधिष्ठिरनिग्रह-प्रयत्नः)
Devanagari script
वधे कुन्तिसुतस्थाजी नाचार्य विजयो मम । हते युधिष्ठिरे पार्था हन्यु: सर्वान् हि नो ध्रुवम्,“आचार्य! युद्धके मैदानमें कुन्तीपुत्र युधिष्ठिरके मारे जानेसे मेरी विजय नहीं हो सकती; क्योंकि युधिष्ठिका वध होनेपर कुन्तीके पुत्र हम सब लोगोंको अवश्य ही मार डालेंगे
Translation
«يا مُعلِّم! في ساحة القتال، إن قتلَ يودهيشثيرا ابنِ كونتي لا يهبني النصر؛ لأنّه إذا قُتل يودهيشثيرا فإن أبناء كونتي سيقتلوننا جميعاً لا محالة.»
Word by Word
वधेin the killing (upon the death)
वधे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवध
FormMasculine, Locative, Singular
कुन्तीसुतस्यof Kunti's son
कुन्तीसुतस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootकुन्तीसुत
FormMasculine, Genitive, Singular
अजीin battle
अजी:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअजि
FormMasculine, Locative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
आचार्यO teacher
आचार्य:
Sambodhana
TypeNoun
Rootआचार्य
FormMasculine, Vocative, Singular
विजयःvictory
विजयः:
Karta
TypeNoun
Rootविजय
FormMasculine, Nominative, Singular
ममof me / my
मम:
Sambandha
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
हतेwhen (he is) slain
हते:
Adhikarana
TypeVerb
Rootहन्
FormPast passive participle (क्त), Masculine, Locative, Singular
युधिष्ठिरेwhen Yudhishthira (is slain)
युधिष्ठिरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Locative, Singular
पार्थाःthe sons of Pritha (the Pandavas)
पार्थाः:
Karta
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Nominative, Plural
हन्युःwould kill
हन्युः:
TypeVerb
Rootहन्
FormOptative (विधिलिङ्), Third, Plural, Parasmaipada
सर्वान्all
सर्वान्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Accusative, Plural
हिindeed / for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
नःus
नः:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormAccusative, Plural
ध्रुवम्certainly
ध्रुवम्:
TypeIndeclinable
Rootध्रुव
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes