Previous Verse
Next Verse

Shloka 773

Droṇa-parva Adhyāya 114 — Karṇa–Bhīmasena Missile Exchange, Disarmament, and Arjuna’s Intervention

सम्प्रैक्षत्‌ तावकं सैन्यं व्याप्रो मृगगणानिव । भीमसेनसे ऐसा कहकर उन्हें विदा करनेके पश्चात्‌ महायशस्वी सात्यकिने आपकी सेनाकी ओर उसी प्रकार देखा, जैसे बाघ मृगोंके झुंडकी ओर देखता है

sampraikṣat tāvakaṃ sainyaṃ vyāghro mṛgagaṇān iva |

قال سانجيا: ثم إن ساتياكي، ذائع الصيت، بعدما قال ذلك لبهيمسينا وأذن لهم بالانصراف، ثبّت بصره على جيشك—كأن نمرًا يحدّق في قطيع من الظباء—مُظهِرًا عزيمة لا تعرف الخوف وحدّةً أخلاقيةً تليق بمحارب يدخل لحظة الحسم في القتال.

सम्प्रैक्षत्looked at, beheld
सम्प्रैक्षत्:
Karta
TypeVerb
Rootसम्-प्र-ईक्ष् (धातु: ईक्ष्)
Formलङ् (imperfect), 3, singular, परस्मैपद
तावकम्your (belonging to you)
तावकम्:
Karma
TypeAdjective
Rootतावक (प्रातिपदिक)
Formneuter, accusative, singular
सैन्यम्army
सैन्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootसैन्य (प्रातिपदिक)
Formneuter, accusative, singular
व्याघ्रःa tiger
व्याघ्रः:
Karta
TypeNoun
Rootव्याघ्र (प्रातिपदिक)
Formmasculine, nominative, singular
मृगगणान्herds/groups of deer
मृगगणान्:
Karma
TypeNoun
Rootमृगगण (प्रातिपदिक)
Formmasculine, accusative, plural
इवlike, as if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Dhṛtarāṣṭra (implied by 'tāvaka')
S
Sātyaki
K
Kaurava army

Educational Q&A

The verse highlights unwavering courage and clarity of intent in a righteous struggle: a warrior who has chosen his duty does not waver, but assesses the opposing force with steady, fearless focus.

Sañjaya narrates to Dhṛtarāṣṭra that Sātyaki turns his attention toward the Kaurava host and surveys it with predatory confidence—likened to a tiger eyeing deer—foreshadowing imminent combat and his aggressive advance.