Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

कर्णभीमयुद्धम्

Karna–Bhīma Combat Report

द्रोणस्य रथपर्यन्तं रथिनो रथमास्थिता: । कम्पयन्तो<भ्यवर्तन्त वेगमास्थाय मध्यमम्‌,वे पांचाल रथी रथपर बैठकर मध्यम वेगका आश्रय ले पृथ्वीको कँपाते हुए टद्रोणाचार्यके रथके अत्यन्त निकट जाकर उनका सामना करने लगे

droṇasya rathaparyantaṃ rathino rathamāsthitāḥ | kampayanto 'bhyavartanta vegamāsthāya madhyamam ||

قال سنجيا: إنّ المحاربين، وقد اعتلوا مركباتهم، تقدّموا حتى بلغوا حافة مركبة درونا ذاتها. وبسيرٍ متوسطٍ موزون، اندفعوا بقوةٍ حتى خُيِّل أن الأرض ترتجّ، ثم دَنَوا ليواجهوا دروناآتشاريّا عن قرب—صورةٌ لشدّةٍ منضبطة تمليها واجبات ساحة القتال.

द्रोणस्यof Droṇa
द्रोणस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootद्रोण
FormMasculine, Genitive, Singular
रथपर्यन्तम्up to the chariot; to the very end/edge of the chariot
रथपर्यन्तम्:
Karma
TypeNoun
Rootरथपर्यन्त
FormNeuter, Accusative, Singular
रथिनःthe chariot-warriors
रथिनः:
Karta
TypeNoun
Rootरथिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
रथम्the chariot
रथम्:
Karma
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Accusative, Singular
आस्थिताःhaving mounted; having taken position (on)
आस्थिताः:
Karta
TypeVerb
Rootआ-स्था
FormMasculine, Nominative, Plural
कम्पयन्तःshaking; causing to tremble
कम्पयन्तः:
Karta
TypeVerb
Rootकम्प्
FormMasculine, Nominative, Plural
अभ्यवर्तन्तthey advanced; they moved towards
अभ्यवर्तन्त:
Karta
TypeVerb
Rootअभि-√वृत्
FormImperfect (Laṅ), Third, Plural, Ātmanepada
वेगम्speed; impetus
वेगम्:
Karma
TypeNoun
Rootवेग
FormMasculine, Accusative, Singular
आस्थायhaving resorted to; having assumed
आस्थाय:
Karta
TypeVerb
Rootआ-स्था
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada/General
मध्यमम्moderate; middle
मध्यमम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमध्यम
FormMasculine, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Droṇa (Droṇācārya)
C
chariots
C
chariot-warriors (rathinaḥ)
E
earth (implied by 'trembling')

Educational Q&A

The verse highlights disciplined force in the performance of kṣatriya-duty: even amid violence, action is portrayed as controlled and purposeful (madhyama-vega), emphasizing resolve and tactical restraint rather than reckless fury.

Sañjaya describes chariot-warriors closing in on Droṇa’s chariot, advancing at a moderate pace yet with such momentum that the ground seems to shake, signaling an imminent close-range engagement with Droṇācārya.