Shloka 56
द्रोणेन केकय-चेदि-वीरवधः
Droṇa’s engagements with the Kekayas and Cedis
Devanagari script
स पार्थ: पार्थिवान् सर्वान् भूमिस्थो5पि रथस्थितान् । एको निवारयामास लोभ: सर्वगुणानिव,अर्जुनने अकेले ही पृथ्वीपर खड़े रहकर भी रथपर बैठे हुए समस्त पृथ्वीपतियोंको उसी प्रकार रोक दिया, जैसे लोभ सम्पूर्ण गुणोंका निवारण कर देता है
Transliteration
sa pārthaḥ pārthivān sarvān bhūmistho ’pi rathasthitān | eko nivārayāmāsa lobhaḥ sarvaguṇān iva ||
Translation
قال سانجيا: مع أنه كان واقفًا على الأرض، فإن ابن بريثا (أرجونا) أوقف وحده جميع الملوك الجالسين على عرباتهم الحربية—كما أن الطمع يعوق ويقمع كل فضيلة.
Word by Word
सःhe/that (man)
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
पार्थःPartha (Arjuna)
पार्थः:
Karta
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
पार्थिवान्kings
पार्थिवान्:
Karma
TypeNoun
Rootपार्थिव
FormMasculine, Accusative, Plural
सर्वान्all
सर्वान्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Accusative, Plural
भूमिस्थःstanding on the ground
भूमिस्थः:
Karta
TypeAdjective
Rootभूमि-स्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
अपिeven/also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
रथस्थितान्seated/standing in chariots
रथस्थितान्:
Karma
TypeAdjective
Rootरथ-स्थित
FormMasculine, Accusative, Plural
एकःalone
एकः:
Karta
TypeAdjective
Rootएक
FormMasculine, Nominative, Singular
निवारयामासrestrained/checked/held back
निवारयामास:
TypeVerb
Rootनि-वारय् (caus. of √वृ/√वार्)
FormPerfect (Periphrastic Perfect), Third, Singular, Parasmaipada
लोभःgreed
लोभः:
Karta
TypeNoun
Rootलोभ
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वगुणान्all virtues/qualities
सर्वगुणान्:
Karma
TypeNoun
Rootसर्व-गुण
FormMasculine, Accusative, Plural
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaA
Arjuna (Pārtha)K
kings (pārthivāḥ)C
chariots (ratha)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes