Previous Verse
Next Verse

Shloka 76

भीष्मस्य मध्याह्नयुद्धवर्णनम् / Mid-day Battle Description: Bhīṣma Engaged by the Pāñcālas

क्लृप्तश्मश्रुभिरत्यर्थ वीराणां समलंकृतै: । अपविद्धैर्महाराज सुवर्णोज्ज्वलकुण्डलै:

klṛptaśmaśrubhir atyarthaṁ vīrāṇāṁ samalaṅkṛtaiḥ | apaviddhair mahārāja suvarṇojjvalakuṇḍalaiḥ ||

قال سنجيا: «يا أيها الملك، إن المحاربين—وقد زُيِّنوا غايةَ التزيّن، بشواربَ مهذّبةٍ بعناية—كانت أقراطُهم الذهبية اللامعة قد طُرحت وتفرّقت في الأنحاء. ويُبرز هذا المشهد كيف تغدو علاماتُ البأس والزينة، التي كانت من قبلُ عنوانَ فخرٍ ومنزلة، بلا معنى أمام قسوة حقيقة القتال.»

क्लृप्तarranged, trimmed
क्लृप्त:
Karana
TypeAdjective
Rootक्लृप् (धातु) → क्लृप्त (कृदन्त)
Formपुं, तृतीया, बहुवचन
श्मश्रुभिःwith beards/moustaches
श्मश्रुभिः:
Karana
TypeNoun
Rootश्मश्रु (प्रातिपदिक)
Formनपुं, तृतीया, बहुवचन
अत्यर्थम्exceedingly, very much
अत्यर्थम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअत्यर्थ (प्रातिपदिक)
वीराणाम्of the heroes/warriors
वीराणाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
Formपुं, षष्ठी, बहुवचन
समलंकृतैःwell-adorned
समलंकृतैः:
Karana
TypeAdjective
Rootसम् + अलंकृ (धातु) → समलंकृत (कृदन्त)
Formपुं, तृतीया, बहुवचन
अपविद्धैःcast off, thrown down
अपविद्धैः:
Karana
TypeAdjective
Rootअप + विध् (धातु) → अपविद्ध (कृदन्त)
Formपुं, तृतीया, बहुवचन
महाराजO great king
महाराज:
Sambodhana
TypeNoun
Rootमहाराज (प्रातिपदिक)
Formपुं, सम्बोधन, एकवचन
सुवर्णोज्ज्वलकुण्डलैःwith gold-bright earrings
सुवर्णोज्ज्वलकुण्डलैः:
Karana
TypeNoun
Rootसुवर्ण + उज्ज्वल + कुण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुं, तृतीया, बहुवचन

संजय उवाच

S
Sanjaya
D
Dhṛtarāṣṭra (implied by 'mahārāja')
W
warriors (vīrāḥ)
G
golden earrings (suvarṇojjvalakuṇḍala)

Educational Q&A

The verse highlights the fragility of external splendor—ornaments and cultivated signs of valor—when confronted with the destructive truth of war; it implicitly points to the impermanence of worldly status and the ethical gravity of conflict.

Sanjaya describes the battlefield aftermath to Dhṛtarāṣṭra: warriors who were once richly adorned are now seen with their shining golden earrings flung away, emphasizing the disarray and ruin brought by the fighting.