Droṇa–Arjuna Yuddha; Trigarta-Āvaraṇa; Bhīmasena Gajānīka-bheda
Droṇa and Arjuna Engage; Trigarta Containment; Bhīma Breaks the Elephant Corps
एतच्छुत्वा तु वचन राज्ञो भरतसत्तम | दुर्योधनमिदं वाक्य भीष्म: शान्तनवोडब्रवीत्
etac chrutvā tu vacanaṁ rājño bharatasattama | duryodhanam idaṁ vākyaṁ bhīṣmaḥ śāntanavo ’bravīt, kathayāmāsa durdharṣo viniḥśvasya punaḥ punaḥ |
قال سَنْجَيا: «يا خيرَ آلِ بهاراتا، لمّا سمعَ بهيشما ابنُ شانتانو كلامَ الملك، خاطبَ دُريودَهَنَ مُجيبًا. وكان دُريودَهَنُ، العسيرُ المَنال، يَزفِرُ زفراتٍ عميقةً مرارًا وهو يَسردُ الخبرَ مرةً بعد مرة، إذ لم يَطِقْ عارَ نكستِه في تلك المعركة العظمى. ثم قال بهيشما له على هذا النحو.»
संजय उवाच
The verse highlights how wounded pride and inability to bear defeat can agitate even a powerful warrior, and how such agitation naturally leads one to seek counsel from an elder. Ethically, it points to the need for steadiness (self-control) and wise guidance in moments of humiliation and crisis.
Sañjaya reports that Duryodhana, repeatedly sighing, narrates his distress and setback in the great battle. After hearing him, Bhīṣma—Śāntanu’s son—begins to respond, setting up Bhīṣma’s counsel to Duryodhana.