Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

Arjuna’s Advance toward Bhīṣma; The Gāṇḍīva’s Signal and the Armies’ Convergence (भीष्माभिमुखगमनम् — गाण्डीवनिर्घोष-ध्वजवर्णनम्)

विव्याध विशिखै: षड्भि: कड़कपत्रै: शिलाशितै: । तब क्रोध और अमर्षमें भरे हुए आपके पुत्र नन्दकने कई हजार रथियोंके साथ आकर शिलापर तेज किये हुए कंकपत्रयुक्त छः: बाणोंसे महाबली भीमसेनको बींध डाला || ६६ || दुर्योधनश्व॒ समरे भीमसेनं महारथम्‌

sañjaya uvāca | vivyādha viśikhaiḥ ṣaḍbhiḥ kaṅkapatraiḥ śilāśitaiḥ | tataḥ krodha-amārṣa-bhareṇa tava putro nanda(kaḥ) sahasraśo rathibhiḥ saha āgatya śilāśitaiḥ kaṅkapatrayuktaiḥ ṣaḍbhiḥ bāṇaiḥ mahābalī bhīmasenaṃ vivyādha | duryodhanaś ca samare bhīmasenaṃ mahāratham ... |

قال سنجيا: لقد طعن بهيمسينا بستة سهامٍ—مريَّشة بريش البلشون ومسنونة على الحجر. ثم إن ابنك نندكا، وقد انتفخ غضبًا وكبرياءً مجروحًا، تقدّم في صحبة آلاف من فرسان العربات، فأصاب بهيمَ الجبّار بستة سهامٍ حادّة، مسنونة بالحجر، مريَّشة بريش البلشون. ودوريودهانا أيضًا، في ساحة القتال، هاجم بهيمسينا، ذلك المقاتل العظيم على العربة.

विव्याधpierced
विव्याध:
Karta
TypeVerb
Rootव्यध्
FormPerfect (Liṭ), 3, Singular, Parasmaipada
विशिखैःwith arrows
विशिखैः:
Karana
TypeNoun
Rootविशिख
FormMasculine, Instrumental, Plural
षड्भिःwith six
षड्भिः:
Karana
TypeAdjective
Rootषट्
FormMasculine, Instrumental, Plural
कङ्कपत्रैःwith heron-feathered (arrows)
कङ्कपत्रैः:
Karana
TypeNoun
Rootकङ्कपत्र
FormMasculine, Instrumental, Plural
शिलाशितैःsharpened on stone
शिलाशितैः:
Karana
TypeAdjective
Rootशिलाशित
FormMasculine, Instrumental, Plural
दुर्योधनःDuryodhana
दुर्योधनः:
Karta
TypeNoun
Rootदुर्योधन
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
समरेin battle
समरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमर
FormMasculine, Locative, Singular
भीमसेनम्Bhimasena
भीमसेनम्:
Karma
TypeNoun
Rootभीमसेन
FormMasculine, Accusative, Singular
महारथम्the great chariot-warrior
महारथम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमहारथ
FormMasculine, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Dhṛtarāṣṭra
B
Bhīmasena (Bhīma)
D
Duryodhana
A
arrows (viśikha/bāṇa)
H
heron-feathers (kaṅkapatra)
S
stone-whetting (śilāśita)
C
chariot-warriors (rathin/rathi)

Educational Q&A

The verse highlights how krodha (anger) and amārṣa (injured pride) can dominate judgment and escalate harm. Even in a kṣatriya battlefield context, it implicitly contrasts raw aggression with the ethical ideal of self-mastery.

Sañjaya reports that Bhīma is struck by six stone-sharpened, heron-feathered arrows. Then Dhṛtarāṣṭra’s son—understood in context as Duryodhana—presses the attack amid many chariot-warriors, continuing the assault on Bhīma in the thick of battle.