Shloka 31
Arjuna’s Advance toward Bhīṣma; The Gāṇḍīva’s Signal and the Armies’ Convergence (भीष्माभिमुखगमनम् — गाण्डीवनिर्घोष-ध्वजवर्णनम्)
राजन्! तब आपके चौदह पुत्रोंने भीमसेनपर धावा किया। उनके नाम ये हैं--सेनापति, सुषेण, जलसंध, सुलोचन, उग्र, भीमरथ, भीम, वीरबाहु, अलोलुप, दुर्मुख, दुष्प्रधर्ष, विवित्सु, विकट और सम--ये सब क्रोधसे लाल आँखें करके बहुत-से बाणोंकी वर्षा करते हुए भीमसेनपर टूट पड़े और एक साथ होकर उन्हें अत्यन्त घायल करने लगे ।| २८-- ३० || पुत्रांस्तु तव सम्प्रेक्ष्य भीमसेनो महाबल: । सृक्किणी विलिहन् वीर: पशुमध्ये यथा वृकः,महाबली महाबाहु वीर भीमसेन आपके पुत्रोंको देखकर पशुओंके बीचमें खड़े हुए भेड़ियेके समान अपने मुहके दोनों कोनोंको चाटते हुए गरुड़के समान बड़े वेगसे उनके सामने गये। वहाँ पहुँचकर पाण्डुकुमारने क्षुरप्र नामक बाणसे सेनापतिका सिर काट लिया
rājan! tataḥ tava caturdaśa putrā bhīmasenam abhyadhāvan. teṣāṃ nāmāni—senāpatiḥ, suṣeṇaḥ, jalasaṃdhaḥ, sulocanaḥ, ugraḥ, bhīmarathaḥ, bhīmaḥ, vīrabāhuḥ, alolupaḥ, durmukhaḥ, duṣpradharṣaḥ, vivitsuḥ, vikaṭaḥ, samaḥ—ete sarve krodhāt tāmrekṣaṇā bahubhir bāṇavarṣaiḥ bhīmasenam abhyapatanta, ekībhūya ca tam atyarthaṃ vyathayām āsuḥ. putrāṃs tu tava samprekṣya bhīmaseno mahābalaḥ sṛkkīṇī vilihan vīraḥ paśumadhye yathā vṛkaḥ; mahābalī mahābāhur vīro bhīmasenaḥ garuḍa iva mahāvegāt teṣāṃ sammukham agacchat. tatra prāpya pāṇḍukumaras kṣurapra-nāmnā śareṇa senāpateḥ śiraś ciccheda.
قال سانجيا: أيها الملك، عندئذٍ اندفع أبناؤك الأربعة عشر نحو بهيماسينا. وأسماؤهم: سِينابَتي، سوشينا، جالاسَنْدها، سولوچانا، أُغرا، بهيمَرَثا، بهيما، فيراباهو، ألولوپا، دورموخا، دوشپرَدَرشا، فيفيتسو، فيكَطا، وسَما. جميعهم، وقد احمرّت عيونهم من الغضب، أمطروا بهيماسينا بوابلٍ من السهام، واجتمعوا على إيلامه جراحًا بالغة. فلما رأى بهيماسينا أبناءك—كذئبٍ بين القطيع—لعق زاويتي فمه، ثم اندفع كسرعة غارودا إليهم. وحين بلغهم، قطع ابن باندو رأس سِينابَتي بسهمٍ حادٍّ كالموسى.
संजय उवाच
Educational Q&A
The episode highlights that anger-driven, coordinated violence can still be undone by a warrior’s disciplined focus and superior skill; ethically, it cautions against krodha (wrath) as a motive, even within the sphere of kṣatriya warfare.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that fourteen of his sons charge Bhīmasena and wound him with arrow-showers; Bhīma advances fiercely, likened to a wolf and to Garuḍa in speed, and then beheads Senāpati with a razor-edged arrow.