Shloka 7
Arjuna–Bhīṣma Strategic Engagement and Mutual Arrow-Interdiction (भीष्मार्जुनसमागमः)
नरेन्द्रनागाश्वरथाकुलाना- मभ्यागतानामशिवे मुहूर्ते । बभूव घोषस्तुमुल श्चमूनां वातोद्भुतानामिव सागराणाम्,राजाओं, हाथियों, घोड़ों तथा रथोंसे भरी हुई उभय पक्षकी सेनाएँ उस अमंगलमय मुहूर्तमें जब एक-दूसरेके सम्मुख और समीप आयीं, उस समय वायुसे उद्वेलित समुद्रोंकी भाँति उनका भयंकर कोलाहल सब ओर गूँजने लगा
sañjaya uvāca
narendranāgāśvarathākulānām abhyāgatānām aśive muhūrte |
babhūva ghoṣas tumulaś camūnām vātodbhutānām iva sāgarāṇām ||
قال سَنْجَايَا: لما تقابل جيشا الفريقين—مكتظَّين بالملوك والفيلة والخيول والعربات—ودنوا بعضهم من بعض في تلك الساعة المشؤومة، ارتفع من الجموع هديرٌ رهيبٌ متعاظم، كالبحار إذا هاجتها الرياح. ويصوّر البيت الاصطدام لا مجداً، بل موجةً نذيرية من قوةٍ جماعية، تومئ إلى ظلمةٍ أخلاقية تصاحب حرب الأقارب.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the ominous moral atmosphere of war: when forces driven by power and rivalry converge, the result is a terrifying, impersonal tumult—suggesting that adharma manifests not only in actions but also in the very ‘omens’ and mood surrounding them.
As the two armies at Kurukṣetra draw close—packed with kings, elephants, horses, and chariots—an immense, frightening roar rises from the troops, compared to wind-churned oceans, marking the immediate prelude to battle.