Shloka 35
भीष्मविक्रमदर्शनं तथा क्रौञ्चारुणव्यूहविधानम् | Bhīṣma’s Ascendancy and the Organization of the Krauñcāruṇa Formation
यया स्वप्न भयं शोकं विषादं मदमेव च । न विमुज्चति दुर्मेधा धृति:* सा पार्थ तामसी,हे पार्थ! दुष्ट बुद्धिवाला मनुष्य जिस धारणशक्तिके द्वारा निद्रा, भय, चिन्ता और दुःखको तथा उन्मत्तताको भी नहीं छोड़ता अर्थात् धारण किये रहता है,* वह धारणशक्ति तामसी है
yayā svapna-bhayaṁ śokaṁ viṣādaṁ madam eva ca | na vimuñcati durmedhā dhṛtiḥ sā pārtha tāmasī ||
يا بارثا! إن الثبات الذي به لا يترك ذو العقل الكليل النومَ، والخوفَ، والحزنَ، والكآبةَ، بل وحتى سُكرَ الوهم، بل يتشبّث بها—فذلك يُسمّى عزماً تامَسِيّاً (tāmasic).
अजुन उवाच
Educational Q&A
The verse defines tamasic steadfastness (dhṛti) as a stubborn holding-on to unwholesome states—sleepy inertia, fear, grief, despair, and deluded intoxication—rather than releasing them through clarity and right effort.
In the dialogue on the battlefield, the teaching classifies forms of resolve according to the three guṇas. Here, the tamasic type is described: a person’s willpower becomes misdirected, sustaining confusion and inertia instead of supporting dharmic action and inner steadiness.