Shloka 35
अक्षरब्रह्मयोगः | Akṣara-Brahma-Yoga
The Yoga of the Imperishable Brahman
श्रीभगवानुवाच असंशयं महाबाहो मनो दुर्निग्रहं चलम् । अभ्यासेन तु कौन्तेय वैराग्येण च गृहृते,श्रीभगवान् बोले--हे महाबाहो! नि:संदेह मन चंचल और कठिनतासे वशमें होनेवाला है; परंतु हे कुन्तीपुत्र अर्जुन] यह अभ्यासः और वैराग्यसेर वशमें होता है
śrībhagavān uvāca: asaṁśayaṁ mahābāho mano durnigrahaṁ calam | abhyāsena tu kaunteya vairāgyeṇa ca gṛhyate ||
قال الربّ المبارك: لا ريب، أيها العظيم الذراعين، إن العقل مضطرب عسير الكبح. ولكن، يا ابن كونتي، يُستجلب إلى الطاعة بالممارسة الدؤوبة وبالتجرّد (الزهد).
अजुन उवाच
Educational Q&A
The mind is naturally restless and difficult to master, but it can be restrained through two complementary means: abhyāsa (consistent disciplined practice) and vairāgya (detachment from cravings and sense-objects).
In the Bhīṣma Parva’s Bhagavadgītā dialogue, Arjuna raises the difficulty of controlling the mind; Kṛṣṇa responds by acknowledging the challenge and prescribing practice and dispassion as the practical method for mastery.