Shloka 20
अक्षरब्रह्मयोगः | Akṣara-Brahma-Yoga
The Yoga of the Imperishable Brahman
सम्बन्ध-- इस प्रकार ध्यानयोगकी अन्तिम स्थितिको प्राप्त हुए पुरुषके और उसके जीते हुए वित्तके लक्षण बतला देनेके बाद अब तीन श्लोकोमें ध्यानयोगद्वारा सच्चिदानन्द परमात्माको प्राप्त पुरुषकी स्थितिका वर्णन करते हैं यत्रोपरमते चित्त निरुद्धं योगसेवया । यत्र चैवात्मना$5त्मानं पश्यन्नात्मनि तुष्यति
arjuna uvāca | yatroparamate cittaṁ niruddhaṁ yogasevayā | yatra caivātmanātmānaṁ paśyann ātmani tuṣyati ||
في أي حالٍ يهدأ الذهن، وقد كُفَّ بمواظبة ممارسة اليوغا، حتى يبلغ السكون التام؟ وفي أي حالٍ يرى المرءُ الذاتَ بالذات، فيجد القناعة في الذات وحدها؟
अर्जुन उवाच
Educational Q&A
The verse frames the hallmark of mature meditation: the mind becomes fully stilled through disciplined practice, and the practitioner finds direct inward fulfillment by realizing the Self through the Self—contentment no longer dependent on external outcomes.
Arjuna asks for a precise description of the yogic culmination—how the mind comes to rest and what the realized person’s inner experience is—seeking clarity on the lived signs of attainment rather than abstract theory.