Shloka 31
ध्यानयोगः — Dhyāna-Yoga
Discipline of Meditation and Mental Restraint
२९-३० ।। सम्बन्ध-- इस प्रकार यज्ञ करनेवाले साधकोंकी प्रशंसा करके अब उन यज्ञोंकी करनेसे होनेवाले लाभ और न करनेसे होनेवाली हानि दिखलाकर भगवान् उपर्युक्त प्रकारसे यज्ञ करनेकी आवश्यकताका प्रतिपादन करते हैं-- यज्ञशिष्टामृतभुजो यान्ति ब्रह्म सनातनम् | नायं लोको>स्त्ययज्ञस्य कुतो<न्य: कुरुसत्तम
yajña-śiṣṭāmṛta-bhujo yānti brahma sanātanam | nāyaṁ loko 'sty ayajñasya kuto 'nyaḥ kuru-sattama ||
الذين يقتاتون برحيق ما تبقّى من القربان—يحيون بما يفضل بعد التقدمة—يبلغون البراهمان الأزلي. أمّا من لا يقيم القربان، فحتى هذا العالم الإنساني لا يكون له موئلَ خيرٍ وهناء؛ فكيف يكون له عالمٌ آخر، يا خيرَ آلِ كورو؟
अजुन उवाच
Educational Q&A
Consecrated action (yajña) sustains both ethical life and spiritual progress: one who offers first and then lives on the sanctified remainder is purified and moves toward the eternal Brahman, whereas a life of mere consumption without offering undermines well-being here and offers no basis for happiness beyond.
In the Bhīṣma Parva dialogue on the battlefield, the teaching emphasizes disciplined action: the speaker addresses Arjuna as 'best of the Kurus' and contrasts the yogic life of offering and restraint with the self-centered life that refuses sacrificial duty.