Shloka 67
Bhīṣma-nipāta-saṃvāda — Sañjaya’s Report of Bhīṣma’s Fall (भीष्मनिपातसंवादः)
पराक्रम: परं शक््त्या तत् तु तस्मिन् प्रतिष्ठितम् । अथवा हम भी तो उन महारथी भीष्मको मरवाकर ही राज्य लेना चाहते हैं। क्षत्रियधर्ममें स्थित हुए मेरे बच्चे कुन्तीकुमारोंका कोई अपराध नहीं है। संजय! दुस्तर आपफत्तिके समय श्रेष्ठ पुरुषको यही करना चाहिये
dhṛtarāṣṭra uvāca | parākramaḥ paraṁ śaktyā tat tu tasmin pratiṣṭhitam | anīkāni viniṣṇantaṁ himanantam aparājitam |
قال دِهْرِتَرَاشْتْرَ: «إن البأس يبلغ غايته على قدر طاقة المرء، وتلك المزية كانت راسخة فيه (بهِيشْما). وإذ كان يسحق صفوف القتال—ثابتًا لا يلين، لا يكلّ، ولا يُقهر—فكيف كفَّ أبناء باندو شيخَنا بهِيشْما؟ وكيف حشد أولئك الأبطال العظام النفوس جيوشهم، وبأي نهج خاضوا الحرب؟»
धृतराष्ट उवाच
Educational Q&A
The passage frames martial excellence as the fullest exertion possible within one’s capacity (śakti). True kṣatriya conduct is to apply one’s strength to the utmost in a crisis, and Bhīṣma is presented as embodying that steadfast virtue.
Dhṛtarāṣṭra, hearing of the battle, asks Sañjaya how the Pāṇḍavas managed to restrain Bhīṣma—depicted as tireless and undefeated while destroying enemy formations—and seeks details of their troop organization and manner of fighting.