Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

पाण्डवानीकिनीमध्यमाससाद विशाम्पते । प्रजानाथ! तत्पश्चात्‌ पांचालराज ट्रुपद तथा धृष्टकेतुकी कुछ भी परवा न करके वे पाण्डव-सेनाके भीतर घुस आये ।।

sañjaya uvāca | tataḥ sātyakibhīmau ca pāṇḍavaṃ ca dhanañjayam atāḍayan raṇe bhīṣmaṃ sahitāḥ sarvasṛñjayāḥ | ṣaḍetān niśitair bhīṣmaḥ pravivyādha uttamaiḥ śaraiḥ |

قال سنجيا: ثم إن ساتيكي وبهيمَ، ومعهما أرجونا ابن باندو (دهننجايا) أيضًا—ومع جميع محاربي السِّرِنْجَيا—هاجموا بهيشما في ساحة القتال. غير أن بهيشما، بسهامه الحادة الممتازة، اخترق وأصاب أولئك الستة من أبرع المقاتلين إصاباتٍ بالغة. ويُبرز المشهد قسوة التبادل في الحرب: فحتى إذا اجتمع الكثيرون لإسقاط قائدٍ شيخٍ واحد، فإن الإتقان والعزم قد يقلبان مجرى المعركة، بينما يبقى التوتر الأخلاقي في مقاتلة شيخٍ مُبجَّل كامنًا تحت صليل السلاح.

ततःthen/thereupon
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
सात्यकिSātyaki
सात्यकि:
Karta
TypeNoun
Rootसात्यकि
FormMasculine, Nominative, Singular
भीमौthe two Bhīmas / Bhīma (dual form as in text)
भीमौ:
Karta
TypeNoun
Rootभीम
FormMasculine, Nominative, Dual
and
:
TypeIndeclinable
Root
पाण्डवम्the Pāṇḍava (here: Arjuna/Pāṇḍava prince)
पाण्डवम्:
Karma
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
धनंजयम्Dhanañjaya (Arjuna)
धनंजयम्:
Karma
TypeNoun
Rootधनंजय
FormMasculine, Accusative, Singular
अताडयन्they struck/beat
अताडयन्:
TypeVerb
Rootतड्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Plural, Parasmaipada
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण
FormNeuter, Locative, Singular
भीष्मम्Bhīṣma
भीष्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Accusative, Singular
सहिताḥtogether, united
सहिताḥ:
Karta
TypeAdjective
Rootसहित
FormMasculine, Nominative, Plural
सर्वसृञ्जयाःall the Sṛñjayas
सर्वसृञ्जयाः:
Karta
TypeNoun
Rootसर्व-सृञ्जय
FormMasculine, Nominative, Plural
षट्six
षट्:
Karma
TypeAdjective
Rootषट्
FormAccusative, Plural
एतान्these (persons)
एतान्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Accusative, Plural
निशितैःwith sharp
निशितैः:
Karana
TypeAdjective
Rootनिशित
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
भीष्मःBhīṣma
भीष्मः:
Karta
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रविव्याधpierced, wounded
प्रविव्याध:
TypeVerb
Rootव्यध्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
उत्तमैःwith excellent
उत्तमैः:
Karana
TypeAdjective
Rootउत्तम
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
शरैःwith arrows
शरैः:
Karana
TypeNoun
Rootशर
FormMasculine, Instrumental, Plural

संजय उवाच

S
Sanjaya
B
Bhishma
S
Satyaki
B
Bhima
A
Arjuna (Dhananjaya)
S
Srinjayas
A
arrows (shara)

Educational Q&A

The verse highlights the uncompromising logic of kṣatriya-dharma in war: collective assault and individual excellence both operate within the battlefield’s code, while the deeper moral strain—fighting a venerable elder like Bhīṣma—remains a silent ethical backdrop.

Sātyaki, Bhīma, and Arjuna, supported by the Sṛñjaya forces, attack Bhīṣma; Bhīṣma responds by shooting sharp, superior arrows and grievously wounding six leading opponents.