Shloka 1
भीमसेनस्य बहुमहारथसंयुगः
Bhīmasena’s Engagement with Multiple Mahārathas
[दाक्षिणात्य अधिक पाठके ५ ६ श्लोक मिलाकर कुल ४० ६ “लोक हैं।] #फ्जिआा तल () अजीज षर्डाधिकशततमोब< ध्याय: भीष्मके द्वारा पराजित पाण्डवसेनाका पलायन और भीष्मको मारनेके लिये ४६90 हुए श्रीकृष्णको अर्जुनका कना संजय उवाच ततः पिता तव क्रुद्धो निशितैः सायकोत्तमै: । आजपघान रणे पार्थान् सहसेनान् समन्ततः
sañjaya uvāca | tataḥ pitā tava kruddho niśitaiḥ sāyakottamaiḥ | raṇe pārthān saha-senān samantato 'bhighnan ||
قال سانجيا: أيها الملك العظيم! عندئذٍ غضب ديفافراتا (بيشما)، أخو أبيك الأكبر، فأخذ في ساحة القتال يطعن أبناء بريثا مع جيوشهم من كل جانب بسهامٍ حادةٍ ممتازة. ويُبرز المشهد واجب بيشما القتالي المهيب بوصفه قائدًا، كما يزيد التوتر الأخلاقي حين يقاتل الشيوخ ذوي القربى في حربٍ تُشعلها منازعةٌ حول ما يُعدّ حقًّا.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the harsh reality of kshatriya warfare: even revered elders like Bhishma, bound by role and allegiance, can become instruments of intense violence. It invites reflection on how anger and duty operate within dharma, and how moral complexity deepens when family ties are set against political obligation.
Sanjaya reports to Dhritarashtra that Bhishma, provoked, launches a powerful assault, striking the Pandavas and their forces from all directions with excellent, sharp arrows—setting the stage for the Pandava army’s distress and the urgent search for a way to neutralize Bhishma.