Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

Adhyāya 107 — बहुयुद्धप्रकरणम्

Multiple Defensive Engagements to Protect Bhīṣma

गाण्डीवधारी अर्जुनके भयंकर पराक्रमको जाननेके कारण वे लोग उत्साहके साथ कोलाहल और सिंहनाद करते हुए सब ओरसे भीष्मपर आक्रमण करने लगे ।।

sañjaya uvāca | gāṇḍīvadhārī arjunake bhayaṅkara parākramako jānane ke kāraṇa ve log utsāha ke sātha kolāhala aura siṃhanāda karate hue saba or se bhīṣma para ākramaṇa karane lage || tataḥ tāladhvajaḥ śūraḥ pāṇḍavānāṃ varūthinīm | chādayāmāsa samare śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ ||

قال سنجيا: «ولمّا علموا ببأس أرجونا المهيب، حامل غانديفا، امتلأوا حماسةً وأثاروا جلبةً وزئيرًا كالأسود، وشرعوا يهاجمون بهيشما من كل جهة. ثم إنّ بهيشما البطل، ذو الراية التي تحمل شعار نخلة البالميرا، غطّى صفوف الباندافا في المعركة بوابلٍ من السهام ذات العُقَد المنحنية.»

ततःthen/thereupon
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
तालध्वजःhe whose banner bears a palm-tree (Bhishma)
तालध्वजः:
Karta
TypeNoun
Rootतालध्वज
FormMasculine, Nominative, Singular
शूरःthe hero/brave one
शूरः:
Karta
TypeAdjective
Rootशूर
FormMasculine, Nominative, Singular
पाण्डवानाम्of the Pandavas
पाण्डवानाम्:
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Genitive, Plural
वरूथिनीम्army/host
वरूथिनीम्:
Karma
TypeNoun
Rootवरूथिनी
FormFeminine, Accusative, Singular
छादयामासcovered/overspread
छादयामास:
TypeVerb
Rootछाद्
FormPerfect (Periphrastic Perfect), Third, Singular, Parasmaipada
समरेin battle
समरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमर
FormMasculine, Locative, Singular
शरैःwith arrows
शरैः:
Karana
TypeNoun
Rootशर
FormMasculine, Instrumental, Plural
संनतपर्वभिःwith (arrows) having bent joints/knots
संनतपर्वभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootसंनतपर्वन्
FormMasculine, Instrumental, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
A
Arjuna
G
Gāṇḍīva
B
Bhīṣma
P
Pāṇḍavas
P
Pāṇḍava army (varūthinī)

Educational Q&A

The verse highlights how recognition of extraordinary prowess (Arjuna’s) intensifies collective resolve, and how a commander (Bhīṣma) responds with disciplined, overwhelming force. Ethically, it reflects the Mahābhārata’s recurring tension: warriors act from duty and honor, yet those very virtues can accelerate destruction when harnessed to war.

Hearing/knowing Arjuna’s fearsome might, the fighters raise loud battle-cries and surge to attack Bhīṣma from all directions. Bhīṣma, identified by his palmyra-emblem banner, counters by showering the Pāṇḍava formation with a dense volley of arrows, effectively ‘covering’ their army.