Previous Verse
Next Verse

Shloka 29

सैन्यसंनिवेशः (Sainyasaṃniveśaḥ) — Deployment, Omens, and Yuddha-Dharma Conventions

रथी च रथिना योध्यो गजेन गजधूर्गत: । अश्वेनाश्वी पदातिश्न पादातेनैव भारत

rathī ca rathinā yodhyo gajena gajadhūr-gataḥ | aśvenāśvī padātiś ca padātenaiva bhārata ||

قال فايشَمبايانا: «يا بهاراتا، ليكن القتال على قدرٍ واحد: فارس العربة يقاتل فارس العربة؛ وراكب الفيل يلاقي راكب الفيل؛ والفارس يبارز الفارس؛ والراجل يقاتل الراجل.» هكذا تُدار المعركة بنظامٍ وعدل، لا بضرب من هو في موضع ضعفٍ أو عجز.

रथीa chariot-warrior
रथी:
Karta
TypeNoun
Rootरथिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
रथिनाby/with a chariot-warrior
रथिना:
Karana
TypeNoun
Rootरथिन्
FormMasculine, Instrumental, Singular
योध्यःshould be fought (is to be fought)
योध्यः:
Karta
TypeVerb
Rootयुध्
FormMasculine, Nominative, Singular, तव्यत् (gerundive/obligative) used as adjective
गजेनwith an elephant
गजेन:
Karana
TypeNoun
Rootगज
FormMasculine, Instrumental, Singular
गजधूर्गतःone mounted on an elephant
गजधूर्गतः:
Karta
TypeAdjective
Rootगजधूर्गत
FormMasculine, Nominative, Singular
अश्वेनwith a horse
अश्वेन:
Karana
TypeNoun
Rootअश्व
FormMasculine, Instrumental, Singular
अश्वीa horseman
अश्वी:
Karta
TypeNoun
Rootअश्विन्
FormMasculine, Nominative, Singular
पदातिःa foot-soldier
पदातिः:
Karta
TypeNoun
Rootपदाति
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
पदातेनby/with a foot-soldier
पदातेन:
Karana
TypeNoun
Rootपदाति
FormMasculine, Instrumental, Singular
एवindeed/only
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
भारतO Bharata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular

वैशग्पायन उवाच

V
Vaiśaṃpāyana
B
Bhārata

Educational Q&A

The verse teaches dharmic restraint in warfare: combat should be conducted fairly by matching equivalent combatants (chariot with chariot, elephant with elephant, cavalry with cavalry, infantry with infantry), avoiding opportunistic attacks on those at a disadvantage.

In the opening of Bhīṣma Parva, Vaiśaṃpāyana recounts the norms proclaimed for the Kurukṣetra war—laying down battlefield conduct and emphasizing orderly, rule-bound engagement among the different military divisions.