Shloka 63

Adhyāya 90: Babhruvāhana’s Reception and the Commencement of Yudhiṣṭhira’s Aśvamedha

Devanagari script

पुत्र बवाच अपत्यमस्मि ते पुंसस्त्राणात्‌ पुत्र इति स्मृत: । आत्मा पुत्र: स्मृतस्तस्मात्‌ त्राह्मात्मानमिहात्मना,पुत्र बोला--तात! मैं आपका पुत्र हूँ, पुरुषका त्राण करनेके कारण ही संतानको पुत्र कहा गया है। इसके सिवा पुत्र पिताका अपना ही आत्मा माना गया है; अतः आप अपने आत्मभूत पुत्रके द्वारा अपनी रक्षा कीजिये

Transliteration

putra uvāca—apatyam asmi te puṁsas trāṇāt putra iti smṛtaḥ | ātmā putraḥ smṛtas tasmāt trāhy ātmānam ihātmanā ||

Translation

قال الابن: «يا أبتِ، أنا من نسلك. ولأن الابن يُعَدّ حاميًا (trāṇa) للرجل، سُمّي لذلك “بوترا” (putra). ثم إن الابن يُعَدّ نفسَ الأب بعينها؛ فاحمِ نفسك هنا والآن بي—بذاتك المتجسدة في صورة ابن.»

Word by Word

पुत्रःson

उवाचsaid/spoke

अपत्यम्offspring/child

अस्मिam

तेof you/your

पुंसःof a man

त्राणात्from protection; because of saving

पुत्रःson

इतिthus

स्मृतःis called/remembered

आत्माself

पुत्रःson

स्मृतःis considered

तस्मात्therefore

त्राहिprotect (yourself)! / save!

आत्मानम्yourself

इहhere (in this world/now)

आत्मनाby/with (your) self

Speaker

पुत्र उवाच

Characters & Entities

putra (son)

pitā / puṁs (father/man)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Sandhi Notes