Shloka 24
Adhyāya 90: Babhruvāhana’s Reception and the Commencement of Yudhiṣṭhira’s Aśvamedha
धर्मक्षेत्रे कुरुक्षेत्र धर्मज्ञैर्बहुभिव॒ते | उज्छवृत्तिद्विज: कश्चित् कापोतिरभवत् तदा,कुछ दिनों पहलेकी बात है, धर्मक्षेत्र कुरुक्षेत्रमें, जहाँ बहुत-से धर्मज्ञ महात्मा रहा करते हैं, कोई ब्राह्मण रहते थे। वे उज्छवृत्तिसे अपना जीवन-निर्वाह करते थे। कबूतरके समान अन्नका दाना चुनकर लाते और उसीसे कुटुम्बका पालन करते थे
Nakula uvāca | dharmakṣetre kurukṣetre dharmajñair bahubhir vṛte | ucchavṛttir dvijaḥ kaścit kāpotir abhavat tadā |
قال ناكولا: في دارماكشيترا، كوروكشيترا—التي يؤمّها كثير من الحكماء والعارفين بالدارما—كان يعيش فيما مضى براهمنٌ يقتات بالالتقاط. كان يجمع ما تخلّف من الحبوب كأنّه حمامة، وبهذا القوت القليل كان يعول أهل بيته.
नकुल उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds dharmic living through restraint and contentment: a brāhmaṇa sustains his family without exploitation, taking only what is left over, exemplifying ethical livelihood (ājīvika) and humility even while remaining a householder.
Nakula begins a moral tale set in sacred Kurukṣetra, introducing an unnamed brāhmaṇa who lives by gleaning scattered grains ‘like a pigeon’ and supports his household through this austere, non-possessive way of life.