Shloka 5
Ulūpī–Citravāhinī Saṃvāda: Dhanaṃjaya-patana and Prāya-threat
Devanagari script
धिक् त्वामस्तु सुद्दुर्बुद्धिं क्षत्रधर्मबहिष्कृतम् । यो मां युद्धाय सम्प्राप्तं साम्नैव प्रत्यगृह्नथा:
Transliteration
dhik tvām astu suddurbuddhiṁ kṣatradharma-bahiṣkṛtam | yo māṁ yuddhāya samprāptaṁ sāmnaiva pratyagṛhṇathāḥ ||
Translation
العار عليك—يا من فسد حكمه وأُقصي عن شريعة الكشاتريا—إذ لما تقدّمتُ طالبًا القتال حاولتَ أن تكفّني بكلمات المهادنة وحدها.
Word by Word
धिक्fie! shame!
धिक्:
TypeIndeclinable
Rootधिक्
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma
TypePronoun
Rootत्वद्
Formany, Accusative, Singular
अस्तुlet it be
अस्तु:
TypeVerb
Rootअस्
FormImperative (Lot), 3rd, Singular, Parasmaipada
सुद्दुर्बुद्धिम्one of very bad intellect
सुद्दुर्बुद्धिम्:
Karma
TypeNoun
Rootसुदुर्बुद्धि
FormFeminine, Accusative, Singular
क्षत्रधर्मबहिष्कृतम्excluded from the Kshatriya-duty
क्षत्रधर्मबहिष्कृतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootक्षत्रधर्म-बहिष्कृत
FormMasculine, Accusative, Singular
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
माम्me
माम्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद्
Formany, Accusative, Singular
युद्धायfor battle
युद्धाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootयुद्ध
FormNeuter, Dative, Singular
सम्प्राप्तम्arrived, come
सम्प्राप्तम्:
TypeAdjective
Rootसम्-प्र-आप् (सम्प्राप्त)
FormMasculine, Accusative, Singular
साम्नाby conciliation / with gentle words
साम्ना:
Karana
TypeNoun
Rootसामन्
FormNeuter, Instrumental, Singular
एवindeed, only
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
प्रत्यगृह्णथाःyou accepted/received (me) back; you took (me) with conciliation
प्रत्यगृह्णथाः:
TypeVerb
Rootप्रति-ग्रह्
FormImperfect (Lan), 2nd, Singular, Parasmaipada
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
Vaiśampāyana (speaker)K
kṣatriya-dharma (warrior code)Y
yuddha (battle)S
sāman (conciliation/soft speech)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes