Shloka 1
प्राग्ज्योतिषे वज्रदत्त-धनंजय-समागमः
Vajradatta Confronts Dhanaṃjaya at Prāgjyotiṣa
इस प्रकार श्रीमह्याभारत आश्वमेधिकपर्वके अन्तर्गत अनुगीतापर्वरमें अ्जुनिके द्वारा अश्वका अनुसरणविषयक तिह्तत्तववाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ ७३ ॥। अपने-आप बछ। आर: 2 चतु:सप्ततितमो< ध्याय: अर्जुनके द्वारा त्रिगर्तोंकी पराजय वैशम्पायन उवाच त्रिगर्तैरभवद् युद्ध कुतवैरै: किरीटिन: । महारथसमज्ञातैहतानां पुत्रनप्तृभि:,वैशम्पायनजी कहते हैं--राजन! कुरुक्षेत्रके युद्धमें जो त्रिगर्त वीर मारे गये थे, उनके महारथी पुत्रों और पौत्रोंने किरीटधारी अर्जुनके साथ वैर बाँध लिया था। त्रिगर्तदेशमें जानेपर अर्जुनका उन त्रिगर्तोंक साथ घोर युद्ध हुआ था
vaiśampāyana uvāca | trigartair abhavad yuddhaṃ kṛtavairair kirīṭinaḥ | mahāratha-samājñātaiḥ hatānāṃ putra-naptṛbhiḥ ||
قال فايشَمبايانا: أيها الملك، إن التريغارتا—وقد قُتل محاربوهم في حرب كوروكشيترا—أضمروا عداوةً راسخة لأرجونا، البطل ذي التاج. فأبناؤهم وأحفادهم، المشهورون بأنهم من عظماء مقاتلي العربات، حملوا ذلك الثأر الموروث؛ ولما دخل أرجونا أرض التريغارتا قامت بينه وبينهم معركةٌ ضارية. ويُبيّن هذا المقطع كيف أن الحزن غير المحسوم وروح الانتقام يمدّان العنف عبر الأجيال، حتى بعد انقضاء حربٍ عظيمة.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how vengeance, when treated as a duty of lineage, keeps war alive even after a major conflict ends; ethical restraint and closure are implied as necessary to prevent inherited hatred from renewing violence.
After the Kurukṣetra war, the Trigartas—specifically the sons and grandsons of those killed—bear enmity toward Arjuna and engage him in a fierce battle when he comes to their region.