Shloka 31
Abhimanyu’s Śrāddha; Vyāsa’s Assurance of the Unborn Heir (अभिमन्योः श्राद्धं तथा गर्भरक्षणोपदेशः)
आचदक्ष्व मेउ्द्य संग्रामं यथापूर्वमरिंदम । कस्मादेवं विलपतीं नाद्येह प्रतिभाषसे,'शत्रुदमन! पहलेकी भाँति आज भी तुम मुझे युद्धकी बात बताओ। मैं इस प्रकार विलाप करती हूँ तो भी आज यहाँ तुम मुझसे बात क्यों नहीं करते हो?”
ācakṣva me ’dya saṅgrāmaṃ yathāpūrvam ariṃdama | kasmād evaṃ vilapatīṃ nādyeha pratibhāṣase ||
قال فايشامبايانا: «يا قاهر الأعداء، حدِّثني اليوم عن المعركة كما كنت تفعل من قبل. لِمَ لا تُكلِّمني هنا اليوم، مع أني أندب على هذا النحو؟»
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical weight of war remembered through grief: recounting battle is not mere history but a moral and emotional reckoning, where silence itself signals inner conflict, sorrow, or reluctance to reopen painful truths.
A lamenting woman addresses a warrior called ‘ariṃdama’, urging him to describe the battle as he used to, and questioning why he remains silent despite her sorrowful speech.