Shloka 21
युद्धसंग्रहः
Kurukṣetra Campaign in Summary
उन दोनोंने उन महाबाहु श्रीकृष्णको अपनी छातीसे लगा लिया और मीठे वचनोंद्वारा उन्हें सान्त्वना दी। इसके बाद सभी वृष्णिवंशी उनको घेरकर आस-पास बैठ गये,स विश्रान्तो महातेजा: कृतपादावनेजन: । कथयामास तत्सरव॑ पृष्ट: पित्रा महाहवम् महातेजस्वी श्रीकृष्ण जब हाथ-पैर धोकर विश्राम कर चुके, तब पिताके पूछनेपर उन्होंने उस महायुद्धकी सारी घटना कह सुनायी
sa viśrānto mahātejāḥ kṛtapādāvanejanaḥ | kathayāmāsa tat sarvaṁ pṛṣṭaḥ pitrā mahāhavam ||
لما استراح شري كريشنا، ذو البأس والبهاء، بعد أن غسل يديه وقدميه، وحين سأله أبوه، قصَّ عليه على التمام مجرى تلك الحرب العظمى كلَّه. إن هذا المشهد يضع ما بعد العنف في إطار الطهارة الشعائرية والسكينة والقول الصادق، كأنه يلمّح إلى أنه حتى بعد صراع كارثي ينبغي للمرء أن يعود إلى ضبط النفس وصفاء البصيرة والكلام المسؤول أمام الكبار.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights restraint and responsibility after conflict: purification and rest precede speech, and truthful, complete reporting to elders is treated as a duty. It implies that ethical order is restored through composure, cleanliness, and accountable narration rather than agitation or concealment.
After being received by his kin, Śrī Kṛṣṇa washes and rests. Then, at his father's inquiry, he recounts the entire story of the great war—serving as a witness who consolidates events for the family and community in the postwar setting.