Previous Verse
Next Verse

Shloka 36

Brahmopadeśa: Adhipatitva-kathana, Dharma-lakṣaṇa, and Kṣetra–Kṣetrajña Viveka

Book 14, Chapter 43

एते द्रुमाणां राजानो लोके5स्मिन्‌ नात्र संशय: । बरगद, जामुन, पीपल, सेमल, शीशम, मेषशुंग (मेढ़ासिंगी) और पोले बाँस--ये इस लोकमें वृक्षोंके राजा हैं, इसमें संदेह नहीं है,अलिड्डग्रहणो नित्य: क्षेत्रज्ञो निर्गुणात्मक: । तस्मादलिड्: क्षेत्रज्ञ: केवलं ज्ञानलक्षण: नित्य क्षेत्रज्ञ आत्माका कोई ज्ञापक लिंग नहीं है; क्योंकि वह (स्वयंप्रकाश और) निर्गुण है। अतः: क्षेत्रज्ष अलिंग (किसी विशेष लक्षणसे रहित) है; अतः केवल ज्ञान ही उसका लक्षण (स्वरूप) माना गया है

ete drumāṇāṁ rājāno loke 'smin nātra saṁśayaḥ | aliṅdagrahaṇo nityaḥ kṣetrajño nirguṇātmakaḥ | tasmād aliṅgaḥ kṣetrajñaḥ kevalaṁ jñānalakṣaṇaḥ ||

قال فايُو-ديفا: «هؤلاء هم سادة الأشجار في هذا العالم—لا شك في ذلك. إن “عارف الحقل” (kṣetrajña)، أي الذات الأزلية، لا يُدرَك بعلامةٍ ظاهرة، لأنه متعالٍ عن الصفات (الغونات). لذلك فعارف الحقل بلا سِماتٍ مميِّزة؛ ولا يُقبَل له تعريفٌ إلا الوعيُ الخالص.»

एतेthese
एते:
Karta
TypeAdjective
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
द्रुमाणाम्of trees
द्रुमाणाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootद्रुम
FormMasculine, Genitive, Plural
राजानःkings
राजानः:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Plural
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Locative, Singular
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootइदम्
FormMasculine, Locative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअत्र
संशयःdoubt
संशयः:
Karta
TypeNoun
Rootसंशय
FormMasculine, Nominative, Singular
अलिङ्गग्रहणःapprehension (as) without a mark/indicator
अलिङ्गग्रहणः:
Karta
TypeNoun
Rootअलिङ्गग्रहण
FormMasculine, Nominative, Singular
नित्यःeternal
नित्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootनित्य
FormMasculine, Nominative, Singular
क्षेत्रज्ञःknower of the field (Self)
क्षेत्रज्ञः:
Karta
TypeNoun
Rootक्षेत्रज्ञ
FormMasculine, Nominative, Singular
निर्गुणात्मकःwhose nature is without qualities
निर्गुणात्मकः:
Karta
TypeAdjective
Rootनिर्गुणात्मक
FormMasculine, Nominative, Singular
तस्मात्therefore/from that
तस्मात्:
Apadana
TypeIndeclinable
Rootतद्
अलिङ्गःwithout a distinguishing mark
अलिङ्गः:
Karta
TypeAdjective
Rootअलिङ्ग
FormMasculine, Nominative, Singular
क्षेत्रज्ञःthe knower of the field (Self)
क्षेत्रज्ञः:
Karta
TypeNoun
Rootक्षेत्रज्ञ
FormMasculine, Nominative, Singular
केवलम्only/merely
केवलम्:
TypeIndeclinable
Rootकेवल
ज्ञानलक्षणःhaving knowledge as (its) characteristic
ज्ञानलक्षणः:
Karta
TypeAdjective
Rootज्ञानलक्षण
FormMasculine, Nominative, Singular
नित्यःeternal
नित्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootनित्य
FormMasculine, Nominative, Singular

वायुदेव उवाच

V
Vāyu-deva
D
drumāḥ (trees)
K
kṣetrajña (Knower of the Field/Self)