Shloka 4

Adhyāya 42 — Mahābhūta–Indriya–Adhyātma-Vyavasthā

Brahmā’s Instruction on Elements and Faculties

Devanagari script

यद्‌ यस्माज्जायते भूतं तत्र तत्‌ प्रविलीयते । लीयन्ते प्रतिलोमानि जायन्ते चोत्तरोत्तरम्‌,जो भूत जिससे उत्पन्न होता है, उसका उसीमें लय हो जाता है। ये भूत अनुलोमक्रमसे एकके बाद एक प्रकट होते हैं और विलोमक्रमसे इनका अपने-अपने कारणमें लय होता है

Transliteration

yad yasmāj jāyate bhūtaṃ tatra tat pravilīyate | līyante pratilomāni jāyante cottarottaram ||

Translation

قال إله الريح فايُو: «كلُّ كائنٍ ينشأ من مصدرٍ بعينه، ينحلّ في النهاية عائدًا إلى ذلك المصدر نفسه. فالعناصر تتجلّى تباعًا وفق ترتيب الخلق المتقدّم، ثم في الترتيب المعكوس تندمج راجعةً، كلٌّ منها إلى علّته الخاصة.»

Word by Word

यत्that which

यस्मात्from which

जायतेis born/arises

भूतम्a being/element

तत्रthere/in that (cause)

तत्that (same)

प्रविलीयतेdissolves/merges back

लीयन्तेdissolve/are absorbed

प्रतिलोमानिin reverse order

जायन्तेare born/arise

चand

उत्तरोत्तरम्successively, one after another

Speaker

वायुदेव उवाच

Characters & Entities

Vāyu-deva

Verse Rasa (Emotional Essence)

Sandhi Notes