Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

अन्तर्वन-विद्यारण्योपमा

The Allegory of the Inner Forest of Knowledge

सुवर्णानि द्विवर्णानि पुष्पाणि च फलानि च । सृजन्तः पादपास्तत्र व्याप्य तिष्ठन्ति तद्‌ वनम्‌,वहाँ दूसरे वृक्षोंने सुन्दर दो रंगवाले पुष्प और फल उत्पन्न करते हुए उस वनको सब ओरसे व्याप्त कर रखा है

suvarṇāni dvi-varṇāni puṣpāṇi ca phalāni ca | sṛjantaḥ pādapās tatra vyāpya tiṣṭhanti tad vanam ||

كانت الأشجار هناك، وقد انتشرت في أرجاء الغابة، تملؤها من كل جانب، تُنتج أزهارًا وثمارًا ذات لمعانٍ ذهبي، ثنائية اللون—صورةً للوفرة والبِشرى، تُحيط بالمشهد عجبًا وترفعه بمعناه الأخلاقي.

सुवर्णानिgolden, beautiful (things)
सुवर्णानि:
Karma
TypeAdjective
Rootसुवर्ण
FormNeuter, Nominative/Accusative, Plural
द्विवर्णानिtwo-colored
द्विवर्णानि:
Karma
TypeAdjective
Rootद्विवर्ण
FormNeuter, Nominative/Accusative, Plural
पुष्पाणिflowers
पुष्पाणि:
Karma
TypeNoun
Rootपुष्प
FormNeuter, Accusative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
फलानिfruits
फलानि:
Karma
TypeNoun
Rootफल
FormNeuter, Accusative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
सृजन्तःproducing, creating
सृजन्तः:
Karta
TypeVerb
Rootसृज्
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Plural
पादपाःtrees
पादपाः:
Karta
TypeNoun
Rootपादप
FormMasculine, Nominative, Plural
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
व्याप्यhaving pervaded, spreading over
व्याप्य:
TypeVerb
Rootव्याप्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage)
तिष्ठन्तिstand, remain
तिष्ठन्ति:
TypeVerb
Rootस्था
FormLat (present), Parasmaipada, Third, Plural
तत्that
तत्:
TypeAdjective
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
वनम्forest
वनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवन
FormNeuter, Accusative, Singular

ब्राह्मण उवाच

ब्राह्मण (speaker)
वन (forest)
पादप (trees)
पुष्प (flowers)
फल (fruits)
सुवर्ण (golden lustre)

Educational Q&A

The verse uses luxuriant natural imagery—trees producing golden, two-coloured flowers and fruits—to signal auspiciousness and plenitude, suggesting that a righteous or sacred setting is marked by harmony, beauty, and life-giving abundance.

A Brahmin narrator describes a remarkable forest: trees stand spread throughout it, filling the whole woodland while continuously producing striking blossoms and fruits, thereby establishing the scene’s wondrous atmosphere.