Shloka 28
Abhaya-Itihāsa: Karma, Indriyas, and the Non-sensory Brahman
Brāhmaṇī–Brāhmaṇa Saṃvāda
अनेनैव प्रकारेण प्रगृहीतं पुरातनै: । पूर्णाहुतिभिरापूर्णास्त्रिभि: पूर्यन्ति तेजसा,“इसी प्रकारसे पुरातन ऋषियोंने श्रुतिके अनुसार प्राण आदिका रूप ग्रहण किया है। ज्ञाता, ज्ञान, ज्ञेय--इन तीन आहुतियोंसे समस्त लोक परिपूर्ण हैं। वे सभी लोक आत्मज्योतिसे परिपूर्ण होते हैं"
anenaiva prakāreṇa pragṛhītaṃ purātanaiḥ | pūrṇāhutibhir āpūrṇās tribhiḥ pūryanti tejasā ||
قال فايُو-ديفا: «على هذا النحو بعينه، أخذ الحكماء القدماء، وفقًا للوحي الفيدي (شروتي Śruti)، وتولّوا بيان صورٍ مثل برانا prāṇa، أي نَفَس الحياة. وبـ“القرابين” الثلاثة—العارف، والمعرفة، والمعلوم—تمتلئ العوالم كلها حتى الكمال؛ وتتلألأ تلك العوالم، مغمورةً بإشراق الذات (آتمن Ātman).»
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse presents a Vedāntic-sacrificial metaphor: reality is understood through a triad—knower, knowledge, and knowable—likened to three oblations that ‘fill’ the worlds. Ultimately, the fullness and illumination of the worlds are grounded in ātman-like radiance (tejas), pointing to inner self-knowledge as the source of true completeness.
Vāyu-deva is instructing the listener by appealing to ancient ṛṣis and śruti-based tradition. He explains how earlier sages conceptualized principles like prāṇa and then elevates the discussion to a universal framework—knower/knowledge/knowable—describing how these principles pervade and complete all worlds with the Self’s light.