Shloka 126
Yudhiṣṭhira’s Grief, Kṛṣṇa’s Consolation, and Vyāsa’s Admonition (युधिष्ठिरशोक-निवारणोपदेशः)
(नृशंस: पुरुषव्याप्रं गुरु वीर्यबलान्वितम् ।) कर्ण च पुरुषव्याप्रं संग्रामेष्वपलायिनम् । मैं क्रूरतापूर्वक पितामह भीष्मको, बल-पराक्रमसे सम्पन्न पुरुषसिंह गुरुदेव द्रोणाचार्यको और युद्धसे कभी पीठ न दिखानेवाले नरश्रेष्ठ कर्णको मरवाकर कभी शान्ति नहीं पा सकता
nṛśaṁsaḥ puruṣavyāghraṁ guruṁ vīryabalānvitam | karṇaṁ ca puruṣavyāghraṁ saṅgrāmeṣv apalāyinam |
قال يودهيشثيرا: «إذ قد تسبّبتُ في مقتل بهيشما، وفي مقتل درونا—معلّمي الموقَّر، أسدِ الرجال، الموهوبِ قوةً وبأسًا—وفي مقتل كارنا، سيّدِ الرجال الذي لم يُولِّ ظهره للقتال قطّ؛ فلن أبلغ السلام أبدًا بعد أفعالٍ بهذه القسوة.»
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Even when war is fought under the banner of duty, the moral weight of killing revered elders and teachers can haunt the conscience; inner peace requires ethical reckoning, not merely victory.
In the Ashvamedhika Parva, Yudhiṣṭhira reflects on the war’s cost and laments that, having brought about the deaths of Bhīṣma, his teacher Droṇa, and the steadfast warrior Karṇa, he cannot feel peace because the acts seem ruthless to him.