Shloka 4
Vāsudeva’s Upadeśa: The Inner Enemy and the Indra–Vṛtra Precedent (आत्मशत्रु-बोधः; इन्द्र-वृत्रोपाख्यानम्)
वायुदेव उवाच सर्व जिद्ठां मृत्युपदमार्जवं ब्रह्मण: पदम् । एतावान् ज्ञानविषय: कि प्रलाप: करिष्यति,भगवान् श्रीकृष्णने कहा--धर्मराज! कुटिलता मृत्युका स्थान है और सरलता ब्रह्मकी प्राप्तिका साधन है। इस बातको ठीक-ठीक समझ लेना ही ज्ञानका विषय है। इसके विपरीत जो कुछ कहा जाता है, वह प्रलाप है। भला वह किसीका क्या उपकार करेगा?
vāyudeva uvāca—sarvaṁ jihvāṁ mṛtyu-padam ārjavaṁ brahmaṇaḥ padam | etāvān jñāna-viṣayaḥ; kiṁ pralāpaḥ kariṣyati ||
قال فايوديفا: «ليُفهم أنّ كل اعوجاجٍ ومكرٍ يفضي إلى مقام الموت، وأن الاستقامة هي السبيل إلى براهْمَن. هذا وحده هو ميدان المعرفة الحقّة. وما قيل على خلافه فليس إلا هذرًا—فأي نفعٍ يمكن أن يأتي به لأحد؟»
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse teaches a sharp ethical-spiritual polarity: duplicity and crooked conduct lead toward death and ruin, while straightforward integrity (ārjava) is a means to attain Brahman. True knowledge is to grasp this clearly; speech that undermines it is dismissed as useless prattle.
Vāyudeva is speaking as a moral instructor, delivering a concise admonition that reframes ‘knowledge’ as practical ethical discernment—valuing sincerity and condemning deceit—rather than elaborate argumentation or clever talk.