Shloka 7

Āśvamedhika-parva Adhyāya 1 — Yudhiṣṭhira’s Lament by the Gaṅgā and Dhṛtarāṣṭra’s Counsel

Devanagari script

राजा तु धृतराष्ट्रश्न पुत्रशोकाभिपीडित: । वाक्यमाह महाबुद्धि: प्रज्ञाचक्षुन्नरिश्वरम्‌,उस समय पुत्रशोकसे पीड़ित हुए परम बुद्धिमान प्रज्ञाचक्षु राजा धृतराष्ट्रने महाराज युधिष्ठिस्से कहा--

Transliteration

rājā tu dhṛtarāṣṭraḥ putraśokābhipīḍitaḥ | vākyam āha mahābuddhiḥ prajñācakṣur nariśvaram ||

Translation

ثم إن الملك دِهرتراشترا، وقد سحقه الحزن على أبنائه، خاطب يودهيشثيرا سيدَ الرجال بكلمات. كان أعمى في الجسد، غير أن بصيرته كانت حكمةً؛ يتكلم من ثِقَل الفقد في أعقاب الحرب.

Word by Word

• राजा: the king
• राजा: Karta
• Type: Noun
• Root: राजन्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• तु: but/indeed
• Type: Indeclinable
• Root: तु

• धृतराष्ट्रः: Dhritarashtra
• धृतराष्ट्रः: Karta
• Type: Noun
• Root: धृतराष्ट्र
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• पुत्रशोकाभिपीडितः: afflicted by grief for (his) sons
• Type: Adjective
• Root: अभि-पीडित
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• वाक्यम्: words/speech
• वाक्यम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वाक्य
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• आह: said
• Type: Verb
• Root: अह्
• Form: Perfect (Paroksha), Third, Singular

• महाबुद्धिः: of great intellect
• Type: Adjective
• Root: महाबुद्धि
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• प्रज्ञाचक्षुः: having wisdom as (his) eyes; wise-seeing
• Type: Adjective
• Root: प्रज्ञाचक्षुस्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• नरिश्वरम्: the lord of men (king)
• नरिश्वरम्: Karma
• Type: Noun
• Root: नर-ईश्वर
• Form: Masculine, Accusative, Singular

Speaker

वैशमग्पायन उवाच

Characters & Entities

• Dhṛtarāṣṭra
• Yudhiṣṭhira