Shloka 29
अध्याय ९ — धृतराष्ट्रस्य युधिष्ठिरं प्रति राजनित्युपदेशः
Dhṛtarāṣṭra’s Counsel on Royal Policy to Yudhiṣṭhira
अक्षौहिण्यो महाराज दशाष्टौ च समागता:,“महाराज! उस युद्धमें अठारह अक्षौहिणी सेनाएँ एकत्र हुई थीं; किंतु कौरवपक्षके प्रधान योद्धा भीष्म, द्रोण, कृपाचार्य आदि तथा महामना कर्णने एवं पाण्डवदलके प्रमुख वीर सात्यकि, धृष्टद्युम्न, भीमसेन, अर्जुन, नकुल और सहदेव आदिने अठारह दिनोंमें ही सबका संहार कर डाला”
akṣauhiṇyo mahārāja daśāṣṭau ca samāgatāḥ |
قال فَيْشَمْبَايَنَة: «يا أيها الملك، لقد اجتمعت لتلك الحرب ثماني عشرة أكشَوْهِنيّ—وهي فرقٌ كاملة من الجيوش. ولكن في ثمانية عشر يومًا فقط، أوقع أبطالُ الكورَفَة الأوائل—بهيشما، ودرونا، وكِرِبا وغيرهم—ومعهم كَرْنَةُ العظيمُ النفس، وبصحبتهم أعيانُ أبطال جيش الباندَفَة—ساتْيَكي، ودْهْرِشْتَدْيُومْنَة، وبهيمَسِينا، وأرجونا، وناكولا، وسَهَدِيفا—الهلاكَ بالجميع.»
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the vast scale of the Kurukṣetra war and its rapid devastation, implying the fragility of worldly might and the grave ethical cost when conflict overwhelms dharma.
Vaiśaṃpāyana reminds the king that eighteen akṣauhiṇīs gathered for the war, and that the principal warriors on both sides—named here—were instrumental in the near-total annihilation within eighteen days.