Shloka 363
धृतराष्ट्रस्य पश्चात्तापः तथा वनप्रस्थानानुज्ञा | Dhṛtarāṣṭra’s Remorse and Request for Forest-Retirement
Devanagari script
विविधस्य महाराज विपरीत विवर्जये: । “तात! चक्रकी भाँति सदा कार्योंका क्रम चलता रहता है, यह देखनेमें आता है। महाराज! नाना प्रकारके कोषका संग्रह करनेके लिये तुम्हें सदा न्यायानुकूल प्रयत्न करना चाहिये। इसके विपरीत अन्यायपूर्ण प्रयत्नको त्याग देना चाहिये
Translation
«يا بُنَيّ! إنّ تتابُعَ الأعمال يمضي دائمًا كالعجلة الدائرة، وهذا مما يُرى. أيها الملك العظيم، لكي تجمع خزائنَ شتّى للبيتِ الملكي، ينبغي أن تجتهد دائمًا وفق العدل؛ وأن تترك السعيَ المخالف لذلك، أي السعيَ الجائر.»
Word by Word
विविधस्यof various kinds
विविधस्य:
Sambandha
TypeAdjective
Rootविविध
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
महाराजO great king
महाराज:
Sambodhana
TypeNoun
Rootमहाराज
FormMasculine, Vocative, Singular
विपरीतthe contrary (wrong course)
विपरीत:
Karma
TypeAdjective
Rootविपरीत
FormNeuter, Accusative, Singular
विवर्जयेत्should avoid / should abandon
विवर्जयेत्:
Kriya
TypeVerb
Rootविवर्ज्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes