Shloka 12

Bhīmasya paruṣa-vākyaṃ

Bhīma’s Harsh Speech Heard by Dhṛtarāṣṭra and Gāndhārī

Devanagari script

एष एव परो धर्मों राजर्षीणां युधिष्ठिर । समरे वा भवेन्मृत्युर्वने वा विधिपूर्वकम्‌

Transliteration

eṣa eva paro dharmo rājarṣīṇāṁ yudhiṣṭhira | samare vā bhaven mṛtyur vane vā vidhipūrvakam ||

Translation

قال فايشَمبايانا: «هذا هو الدharma الأعلى للملوك الحكماء، يا يودهيشثيرا: أن تأتيهم المنية في ساحة القتال، أو في الغابة وفق الطقوس المقررة. ففي الحالين تُعدّ الخاتمة الصالحة—المستقبَلة بانضباط ووفاء للواجب—هي الأسمى.»

Word by Word

• एषः: this
• एषः: Karta
• Type: Pronoun
• Root: एतद्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• एव: indeed/only
• Type: Indeclinable
• Root: एव

• परः: highest/supreme
• परः: Karta
• Type: Adjective
• Root: पर
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• धर्मः: duty/righteousness
• धर्मः: Karta
• Type: Noun
• Root: धर्म
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• राजर्षीणाम्: of royal sages
• Type: Noun
• Root: राजर्षि
• Form: Masculine, Genitive, Plural

• युधिष्ठिर: O Yudhiṣṭhira
• Type: Noun
• Root: युधिष्ठिर
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• समरे: in battle
• समरे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: समर
• Form: Masculine, Locative, Singular

• वा: or
• Type: Indeclinable
• Root: वा

• भवेत्: may be/should occur
• Type: Verb
• Root: भू
• Form: Optative (Vidhi-lin), Third, Singular, Parasmaipada

• मृत्युः: death
• मृत्युः: Karta
• Type: Noun
• Root: मृत्यु
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• वने: in the forest
• वने: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: वन
• Form: Neuter, Locative, Singular

• वा: or
• Type: Indeclinable
• Root: वा

• विधिपूर्वकम्: according to rule/ritually
• Type: Adjective
• Root: विधिपूर्वक
• Form: Neuter, Accusative, Singular

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Yudhiṣṭhira
• rājarṣi (royal sages)