Shloka 4
Āśramāgamanam — The Pāṇḍavas Arrive at Dhṛtarāṣṭra’s Hermitage
पाण्डवोंसहित धर्मात्मा धृतराष्ट्र पवित्र एवं एकाग्रचित्त हो उन ऋषियोंके साथ व्यासजीके निकट जा बैठे। कुरुकुलकी सारी स्त्रियाँ एक साथ हो गान्धारीके समीप बैठ गयीं तथा नगर और जनपदके निवासी भी अवस्थाके अनुसार यथास्थान विराजमान हो गये ।। ततो व्यासो महातेजा: पुण्यं भागीरथीजलम् । अवगाह्याजुहावाथ सर्वान् लोकान् महामुनि:,तत्पश्चात् महातेजस्वी महामुनि व्यासजीने भागीरथीके पवित्र जलमें प्रवेश करके पाण्डव तथा कौरवपक्षके सब लोगोंका आवाहन किया
vaiśampāyana uvāca | pāṇḍavaiḥ sahito dharmātmā dhṛtarāṣṭraḥ pavitra evaṃ ekāgracitto ho ṛṣibhiḥ saha vyāsasya nikaṭaṃ jagāma upaviśya ca | kurukulasyāḥ sarvāḥ striyaḥ ekatra bhūtvā gāndhāryāḥ samīpe niṣeduḥ, nagara-janapada-nivāsinaś ca yathāvasthaṃ yathāsthānaṃ virājamānā babhūvuḥ || tato vyāso mahātejāḥ puṇyaṃ bhāgīrathī-jalam avagāhya ājuhāva atha sarvān lokān mahāmuniḥ ||
قال فايشَمبايَنة: جلس دِهْرِتَراشْتْرَة، وهو تقيّ القلب، قريبًا من فياسا ومعه أبناء باندو—وقد تطهّر وجمع ذهنه في تركيز واحد—في صحبة الرُّهْبان الحكماء. وجلست نساءُ بيت كورو جميعًا مجتمعـاتٍ إلى جوار غاندھاري، كما جلس أهلُ المدينة وأهلُ القرى في مواضعهم بحسب مراتبهم وأحوالهم. ثم إن الموني العظيم فياسا، ذا البهاء الجليل، دخل مياه بهاگيرَثي المقدّسة (الغانغا) ودعا العوالم كلّها—مستحضرًا كل من اتصل بأبناء باندو وبالكورافا.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage frames ethical restoration after catastrophe: purification, mental collectedness, and respectful social order precede a sacred act. Vyāsa’s ritual authority suggests that reconciliation with the past—through dharma and sanctifying rites—can transform grief into insight rather than revenge.
Dhṛtarāṣṭra, accompanied by the Pāṇḍavas and sages, sits near Vyāsa; the Kuru women gather by Gāndhārī; the wider populace sits in proper order. Vyāsa then enters the Gaṅgā and performs an invocation, summoning beings across realms—contextually, those connected to both Pāṇḍava and Kaurava sides.